تحلیل نهادی نقش سازمان های غیرانتفاعی در بازتولید سرمایه اجتماعی و تاب آوری اجتماعی اقتصادی در ایران

در شرایط پیچیده و ناپایدار امروز ایران که با چالش های اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و حکمرانی مواجه است، تاب آوری جوامع محلی و ظرفیت های نهادی برای مقابله با بحران ها به یکی از محورهای اصلی سیاست گذاری و پژوهش های توسعه ای تبدیل شده است. در این میان، سازمان های غیرانتفاعی به عنوان نهادهای واسط میان دولت و جامعه، نقشی موثر در بازتولید سرمایه اجتماعی، تقویت انسجام و ایجاد ظرفیت های خودسازمان دهی ایفا می کنند. با این حال، تحلیل نهادی و شبکه ای این سازمان ها در ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر، با عنوان تحلیل نهادی نقش سازمان های غیرانتفاعی در بازتولید سرمایه اجتماعی و تاب آوری اجتماعی‑اقتصادی در ایران، با هدف واکاوی ساختار نهادی این سازمان ها و اثرگذاری آنها بر شاخص های تاب آوری، در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ بر اساس داده­های فصلی انجام شده است. برای تحلیل داده ها، ترکیبی از دو روش تحلیل شبکه اجتماعی (SNA) و مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) به کار رفته است. در گام نخست، شاخص های ساختاری شبکه ای شامل مرکزیت (۶۱۲/۰)، چگالی (۴۲۸/۰)، انسجام (۵۲۱/۰) و بینابینی (۴۹۸/۰) محاسبه و به عنوان متغیرهای مشاهده گر وارد مدل مفهومی شدند. در گام دوم، نتایج مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی نشان داد ساختار نهادی اثری معنادار بر سرمایه اجتماعی (۶۲۴/۰)، تاب آوری اجتماعی (۴۱۸/۰) و اقتصادی (۳۷۶/۰) دارد. همچنین، سرمایه اجتماعی نقش میانجی معناداری در انتقال این اثر ایفا می کند. در جمع بندی، یافته ها نشان می دهد ساختار منسجم و شبکه ای سازمان های غیرانتفاعی، از طریق تقویت تعاملات نهادی، می تواند موجب بازتولید سرمایه اجتماعی و ارتقای تاب آوری چندبعدی شود. این نتایج اهمیت طراحی سیاست های حمایتی برای تقویت زیرساخت های نهادی سمن ها در ایران را دوچندان می کند.

کلیدواژه ها:

تحلیل نهادی ، سازمان های غیرانتفاعی ، بازتولید سرمایه اجتماعی ، تاب آوری اجتماعی اقتصادی ، کشور ایران