نقد مبانی اخلاقی نظریه مراجع محوری کارل راجرز از منظر آیت الله مصباح یزدی

نظریه مراجع محوری کارل راجرز به عنوان یکی از مکاتب انسان گرایانه (اومانیستی) روان درمانی، با محور قرار دادن مفهوم «خودشکوفایی» و «تمایل به سوی رشد»، مبانی اخلاقی خاصی را در حیطه رابطه درمانی و ارزش گذاری انسانی ارائه می دهد. این مقاله با روش تحلیلی-تطبیقی به بررسی و نقد این مبانی از منظر دیدگاه اخلاقی آیت الله مصباح یزدی، به عنوان نماینده ای برجسته از حکمت متعالیه صدرایی با رویکردی اسلامی، می پردازد. یافته ها نشان می دهد که اگرچه تاکید راجرز بر احترام به مراجع، همدلی غیرمشروط و پذیرش مثبت، از منظر اخلاق اسلامی نیز حائز ارزش است، اما مبانی ارزش شناسی این نظریه، به ویژه نسبی گرایی اخلاقی ناشی از مرجعیت محض تجربه ذهنی فرد و خودنظمی ارگانیزمی، فقدان غایت شناسی (تلئولوژی) الهی برای انسان و تعریف «خود» به مثابه موجودی خودبنیاد و دارای تمایل به خودشکوفایی و جدا از رابطه با خداوند، با دیدگاه اخلاقی مصباح یزدی که بر پایه حقیقت گرایی اخلاقی، فطرت الهی انسان و غایت مندی خلقت بر محور عبودیت و قرب الهی استوار است، در تعارض بنیادین قرار دارد. این نقد، نه تنها نقاط ضعف فلسفی نظریه راجرز را آشکار می سازد، بلکه ظرفیت نظام اخلاقی اسلام را در ارائه چارچوبی جامع تر برای رابطه کمک کننده، با حفظ کرامت انسانی و در عین حال جهت دهی او به سوی کمال حقیقی، نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

اخلاق ، کارل راجرز ، مصباح یزدی ، فطرت ، نسبی گرایی اخلاقی