رویکرد مشاوره ای حقوقی به آموزش سواد رسانه ای خانواده محور و پیشگیری از مسئولیت مدنی ناشی از فضای مجازی در حقوق خصوصی ایران

گسترش استفاده خانواده ها از شبکه های اجتماعی و پیام رسان ها، فرصت های تازه ای برای ارتباط و یادگیری فراهم کرده است؛ اما هم زمان خطرهایی مانند افشای اطلاعات شخصی، انتشار محتوای خلاف واقع، نقض حریم خصوصی، آزار برخط و ورود زیان به اشخاص دیگر را افزایش داده است. هدف این مقاله، صورت بندی رویکردی مشاوره ای حقوقی برای آموزش سواد رسانه ای خانواده محور و پیشگیری از زیان های مدنی در فضای مجازی است. پرسش اصلی آن است که آموزش خانوادگی چگونه می تواند از رفتارهای زیان بار برخط بکاهد، بی آنکه به کنترل نامتناسب، سلب عاملیت کودک یا انتقال همه مسئولیت ها به خانواده بینجامد. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و اسنادی است و بر قوانین ایران، اسناد حقوق کودک و ادبیات علمی میانجی گری رسانه ای والدین تکیه دارد. تحلیل مقررات نشان می دهد باید میان ضمان صغیر، مسئولیت شخصی مراقب در صورت تقصیر و نمایندگی قانونی ولی تفکیک کرد؛ رابطه والد فرزندی به تنهایی، مبنای مسئولیت مدنی مطلق والدین نیست. مقاله، الگویی پنج مرحله ای شامل ارزیابی خطر، آموزش مشارکتی، تدوین توافق نامه دیجیتال خانوادگی، میانجی گری متناسب و پاسخ گویی به رخداد پیشنهاد می کند. این الگو می تواند به کاهش احتمال نقض حق و ورود زیان کمک کند، اما در حقوق ایران دفاع مستقل یا مصونیت خودکار از مسئولیت مدنی ایجاد نمی کند. ارزیابی تجربی اثربخشی الگو، به پژوهش میدانی در خانواده های ایرانی نیاز دارد.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای خانواده محور ، مسئولیت مدنی ، حریم خصوصی کودک ، مشاوره خانواده ، فضای مجازی ، حقوق خصوصی ایران