تحول در سیاست خارجی مصر در دوره گذار از عبدالناصر به سادات؛ تحلیلی از چشم انداز اقتصاد سیاسی (۱۹۶۵-۱۹۸۱ میلادی)

چرخش مصر از هم پیمانی با شرق به روابط استراتژیک با غرب از اواخر دوره عبدالناصر تا روی کار آمدن سادات، یکی از مهم ترین نقاط عطف سیاست خارجی این کشور در دوره معاصر به شمار می آید. این تحول، یک موضوع مقطعی یا محدود به دوره خاص نبود، بلکه شروع روندی بود که چارچوب سیاست خارجی مصر را تا دوره کنونی شکل می دهد. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که چگونه می توان چرخش اساسی سیاست خارجی مصر را در دوره گذار از عبدالناصر به سادات از منظر اقتصاد سیاسی تبیین کرد. فرضیه مطرح این است که تحول سیاست خارجی مصر در برهه زمانی مورد مطالعه، متاثر از تحول در اقتصاد سیاسی بین الملل از یک سو و همچنین اقتصاد سیاسی داخلی شامل ایدئولوژی دولت، مناسبات نیروهای رقیب سیاسی و تغییر رویکردها و سیاست های اقتصادی این کشور بوده؛ بنابراین در چارچوب نظریه های اقتصاد سیاسی قابل تبیین است. نوشتار پیش رو نشان می دهد که تحول در سیاست خارجی مصر در تعامل با دگردیسی رویکردهای اقتصادی این کشور از سوسیالیسم دوره ابتدای زمامداری عبدالناصر به سیاست های باز اقتصادی (انفتاح) در دوره پس از آن و همچنین تغییر در مولفه های اقتصاد سیاسی بین الملل قابل فهم است. درواقع، پایان دادن به سه دهه خصومت با رژیم صهیونیستی و چرخش به غرب، پیوند مستقیمی با برنامه های آزادسازی اقتصاد مصر داشت. از آن پس اقتصاد مصر بیش از پیش به درآمد و کمک خارجی، گردشگری و رشد سرمایه گذاری مستقیم خارجی وابسته شد. روش پژوهش به کار گرفته‎شده در این مقاله کیفی از نوع تبیین علی و روش گردآوری داده ها نیز به شیوه کتابخانه ای و اسنادی است.

کلیدواژه ها:

سیاست خارجی ، مصر ، اقتصاد سیاسی ، عبدالناصر ، سادات