طراحی و اعتباریابی الگوی توسعه عاملیت معلمان دوره ابتدایی

زمینه و هدف: این پژوهش با هدف طراحی و اعتباریابی الگوی توسعه عاملیت معلمان دوره ابتدایی در شهر اردبیل انجام شد.روش: تحقیق از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر اجرا، آمیخته از نوع اکتشافی متوالی (کیفی-کمی) بود. روش پژوهش در بخش کیفی، روش داده بنیاد و در بخش کمی، توصیفی از نوع همبستگی بود. مشارکت کنندگان بخش کیفی پژوهش شامل اساتید حوزه علوم تربیتی و مدیران کارآمد مدارس ابتدایی شهر اردبیل در سال ۱۴۰۴ بودند که ۱۴ نفر از آنان از طریق نمونه گیری نظری و تا رسیدن به اشباع نظری داده ها انتخاب شدند. جامعه آماری در بخش کمی نیز کلیه معلمان دوره ابتدایی شهر اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ به تعداد ۲۶۰۰ نفر بودند که تعداد ۳۳۵ نفر از آن ها با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای به عنوان نمونه آزمودنی های بخش کمی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در بخش کیفی مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. داده های کیفی با استفاده از روش کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل شدند. ابزار گردآوری داده ها در بخش کمی پژوهش حاضر نیز پرسش نامه محقق ساخته بر مبنای یافته های بخش کیفی بود. برای تحلیل داده های کمی، با توجه به غیرنرمال بودن توزیع داده ها، از مدل یابی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) استفاده، و از نرم افزار SmartPLS بهره گرفته شد.یافته ها: یافته های بخش کیفی نشان داد الگوی توسعه عاملیت معلمان دوره ابتدایی شهر اردبیل در قالب مقولات عاملیت فردی معلم، سرمایه اجتماعی، رهبری آموزشی، توانمندسازی دانشی-مهارتی، تقویت سازمانی کنش گری حرفه ای، فرهنگ سازمانی مدرسه، زیرساخت آموزشی و تعالی آموزشی-سازمانی مدرسه دسته بندی می شود. نتایج تحلیل داده های کمی نیز برازش مطلوب مدل به دست آمده از بخش کیفی را نشان داد.نتیجه گیری: یافته های پژوهش حاضر می تواند به عنوان مبنایی برای تدوین برنامه ها و راهبردهای توسعه عاملیت معلمان دوره ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد. روش: این مطالعه با رویکرد آمیخته و مبتنی بر روش کیفی استقرائی در سه مرحله اجرا گردید: مرور نظام مند متون، اجرای دلفی فازی با مشارکت ۱۸ خبره و تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی بر داده های حاصل از ۳۸۵ آموزگار ابتدایی منتخب از سراسر کشور با روش نمونه گیری تصادفی ساده.یافته ها: در نهایت ۲۱ مهارت در قالب چهار مهارت کلی (آشنایی با ارزشیابیتوصیفی، استفاده از ابزارهای ارزشیابی، مهارت تحلیل و ارائه، و ادراک ریاضی) شناسایی شد. پرسشنامه طراحی شده از شاخص های روایی و پایایی مطلوب برخوردار بود (CVR>۰.۵۱ –  CVI>۰.۷۹ – آلفای کرونباخ> ۰.۸۰ – CFI=۰.۸۹).نتیجه گیری: ابزار استاندارد تدوین شده می تواند برای سنجش مهارتهای معلمی در ارزشیابی توصیفی ریاضی مورد استفاده قرار گیرد و زمینه بهره برداری از آن در اهداف مدیریتی، آموزشی و پژوهشی فراهم است.

کلیدواژه ها:

الگو ، توسعه ، عاملیت ، معلمان ، دوره ابتدایی