هم افزایی دکترین های نفی سبیل و نفی هژمونی در همگرایی راهبردی ایران و چین

در عصر کنونی، سلطه دیگر صرفا از طریق اشغال نظامی یا استعمار مستقیم اعمال نمی شود، بلکه به شکل های پیچیده تری همچون «سلطه فناورانه»، «انحصار دانش» و «کنترل الگوریتم ها» بروز یافته است. جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر دو دکترین فرانظری «نفی سبیل» و «نفی هژمونی»، در صدد طراحی چارچوبی هنجاری-راهبردی برآمده است که بتواند ضمن تامین منافع ملی، از وابستگی فناورانه و سیاسی به قدرت های سلطه گر جلوگیری کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر تحلیل محتوای بیانیه های مشترک ایران و چین، به واکاوی ریشه شناسانه، کاربست راهبردی و نسبت این دو دکترین با مفهوم «استقلال راهبردی» در همگرایی ایران و چین در حوزه هوش مصنوعی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که دکترین نفی سبیل به عنوان «چارچوب هنجاری سلبی»، خطوط قرمز همکاری فناورانه را تعیین می کند و ایران را ملزم می سازد که بر «انتقال دانش»، «توسعه الگوریتم های بومی» و «ایجاد زیرساخت های مستقل داده ای» تاکید کند. دکترین نفی هژمونی نیز به عنوان «افق راهبردی مشترک» و «چارچوب نظم سازی موازی»، همکاری دو کشور را از سطح معاملات تجاری به سطح «پروژه تمدنی-راهبردی» ارتقا می دهد. هم افزایی این دو دکترین، چارچوبی هنجاری-گفتمانی فراهم می آورد که همکاری ایران و چین در حوزه هوش مصنوعی را جهت دهی و مشروعیت بخشی می کند و به تحقق بازدارندگی دفاعی هوشمند در چارچوب نظم فناورانه چندقطبی نوظهور کمک می نماید.

کلیدواژه ها:

نفی سبیل ، نفی هژمونی ، استقلال راهبردی ، هوش مصنوعی ، نظم سازی موازی