نقش تاب آوری به عنوان سرمایه روان شناختی در کاهش فرسودگی مراقبتی و ارتقای سلامت روان مادران کودکان با نیازهای ویژه

مادران دارای فرزند با نیازهای ویژه، به دلیل ایفای نقش های مراقبتی پیچیده و مداوم، در معرض استرس مزمن و فرسودگی مراقبتی قرار دارند که سلامت روان آنان را با مخاطره مواجه می سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تاب آوری به عنوان یکی از مولفه های سرمایه روان شناختی در کاهش فرسودگی مراقبتی و ارتقای سلامت روان این مادران، به روش مرور نظام مند انجام شد. برای این منظور، پایگاه های اطلاعاتی SID، Magiran، PubMed و Scopus در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ با کلیدواژه های مرتبط جستجو شدند. از مجموع ۱۴۲ مقاله بازیابی شده، ۴۵ مقاله که دارای معیارهای ورود بودند، مورد تحلیل نهایی قرار گرفتند. یافته ها نشان داد تاب آوری، به عنوان یک فرایند پویای شناختی-هیجانی، نقش موثری در محافظت از مادران در برابر پیامدهای منفی استرس والدگری و فرسودگی مراقبتی ایفا می کند. مادرانی که از سطح تاب آوری بالاتری برخوردارند، علیرغم مواجهه با چالش های مشابه، اضطراب، افسردگی و استرس کمتری را تجربه می کنند. مداخلاتی نظیر آموزش مهارت های مقابله ای، معنادرمانی اسلامی، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) و گروه های حمایتی همتا، از جمله موثرترین راهبردها برای افزایش تاب آوری و بهبود سلامت روان این مادران شناسایی شدند. با توجه به شباهت شرایط این مادران با چالش های سلامت روان در حرفه های مراقبتی مانند پرستاری، طراحی و اجرای برنامه های توانمندسازی مبتنی بر تاب آوری توسط متخصصان سلامت روان، می تواند گامی موثر در کاهش بار روانی مراقبت های طولانی مدت و ارتقای کیفیت زندگی خانواده های دارای فرزند با نیازهای ویژه باشد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، فرسودگی مراقبتی ، استرس والدگری ، مادران کودکان با نیازهای ویژه ، سرمایه روان شناختی