مقایسه اثربخشی روش های غیردارویی مدیریت درد بر اضطراب پس از عمل جراحی

زمینه و هدف: اضطراب پس از عمل جراحی یکی از شایع ترین پیامدهای روان شناختی دوره پرستاری است که می تواند روند بهبودی، کیفیت زندگی و رضایت مندی بیمار را تحت تاثیر قرار دهد. علی رغم پیشرفت های چشمگیر در مدیریت دارویی درد و اضطراب، نگرانی های فزاینده ای در مورد عوارض جانبی مواد مخدر و نیاز به رویکردهای چندوجهی وجود دارد. این مطالعه با هدف مقایسه اثربخشی روش های غیردارویی مدیریت درد بر کاهش اضطراب پس از عمل جراحی به صورت مرور نظام مند و فراتحلیل انجام شده است. روش کار: این مطالعه به صورت مرور نظام مند و فراتحلیل بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. جستجوی نظام مند در پایگاه های داده معتبر شامل PubMed، Scopus، Web of Science، Cochrane Library و Google Scholar برای مقالات منتشر شده بین ژانویه ۲۰۲۰ تا ژوئن ۲۰۲۶ انجام گرفت. معیارهای ورود شامل کارآزمایی های بالینی تصادفی شده و مطالعات نیمه تجربی بود که به بررسی تاثیر روش های غیردارویی مدیریت درد بر اضطراب پس از عمل جراحی پرداخته بودند. کیفیت مطالعات با استفاده از ابزار خطر سوگیری کاکرین ارزیابی شد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار Comprehensive Meta-Analysis نسخه ۳ انجام گرفت و اندازه اثر به صورت تفاوت میانگین استاندارد شده با فاصله اطمینان ۹۵٪ گزارش شد. یافته ها: در مجموع ۴۷ مطالعه با حجم نمونه ۳,۸۵۲ شرکت کننده وارد تحلیل نهایی شدند. روش های غیردارویی مورد بررسی شامل واقعیت مجازی، مدیتیشن و ذهن آگاهی، موسیقی درمانی، ریکی، طب سوزنی و فشاردرمانی نقاط طب سوزنی بود. نتایج فراتحلیل نشان داد که واقعیت مجازی بیشترین تاثیر را بر کاهش اضطراب پس از عمل دارد (SMD = -۱.۸۲, ۹۵% CI: -۲.۱۴ to -۱.۵۰, p < ۰.۰۰۱). مدیتیشن و ذهن آگاهی با اندازه اثر متوسط (SMD = -۰.۹۵, ۹۵% CI: -۱.۲۰ to -۰.۷۰, p < ۰.۰۰۱) و موسیقی درمانی با اندازه اثر متوسط تا بزرگ (SMD = -۰.۷۸, ۹۵% CI: -۱.۰۵ to -۰.۵۱, p < ۰.۰۰۱) در رتبه های بعدی قرار گرفتند. طب سوزنی و فشاردرمانی نیز اثربخشی معناداری نشان دادند (به ترتیب SMD = -۰.۷۲ و SMD = -۰.۶۵). ریکی کمترین اندازه اثر را داشت (SMD = -۰.۴۲, ۹۵% CI: -۰.۶۸ to -۰.۱۶, p = ۰.۰۰۲). تحلیل زیرگروه ها نشان داد که مداخلات ترکیبی و مداخلات انجام شده در دوره قبل از عمل، اثربخشی بیشتری دارند. نتیجه گیری: روش های غیردارویی مدیریت درد به ویژه واقعیت مجازی، مدیتیشن و موسیقی درمانی می توانند به عنوان مداخلات موثر و کم عارضه در کاهش اضطراب پس از عمل جراحی مورد استفاده قرار گیرند. توصیه می شود که این روش ها به عنوان بخشی از برنامه های مراقبت چندوجهی در بخش های جراحی گنجانده شوند.

کلیدواژه ها:

اضطراب پس از عمل ، مدیریت غیردارویی درد ، واقعیت مجازی ، مدیتیشن ، موسیقی درمانی ، طب سوزنی ، مرور نظام مند