نقش آموزش سواد هیجانی در کاهش تعارض های بین فردی و بهبود سازگاری اجتماعی دانش آموزان ابتدایی

دوره ابتدایی یکی از حساس ترین مراحل رشد اجتماعی و هیجانی کودکان است؛ زیرا دانش آموز در این دوره علاوه بر کسب مهارت های پایه تحصیلی، شیوه برقراری ارتباط با همسالان، مدیریت ناکامی، حل اختلاف، بیان خواسته ها، پذیرش دیدگاه دیگران و تنظیم واکنش های هیجانی خود را نیز فرا می گیرد. بخش قابل توجهی از تعارض های بین فردی دانش آموزان در محیط مدرسه را نمی توان صرفا ناشی از رفتارهای پرخاشگرانه یا ضعف انضباط دانست؛ بلکه ناتوانی در تشخیص و نام گذاری هیجان ها، برداشت نادرست از نیت دیگران، ضعف در تنظیم خشم، ناتوانی در همدلی و فقدان مهارت بیان هیجان به شیوه مناسب می تواند زمینه شکل گیری و تشدید این تعارض ها را فراهم سازد. بر این اساس، آموزش سواد هیجانی به عنوان رویکردی پیشگیرانه و تربیتی، می تواند ظرفیت دانش آموزان را برای شناخت هیجان های خود و دیگران، درک علل و پیامدهای هیجان، تنظیم واکنش های هیجانی، همدلی، گفت وگو و انتخاب پاسخ های سازگارانه افزایش دهد. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی، نقش آموزش سواد هیجانی را در کاهش تعارض های بین فردی و بهبود سازگاری اجتماعی دانش آموزان دوره ابتدایی بررسی می کند. تحلیل پژوهش های داخلی و خارجی نشان می دهد آموزش های اجتماعی و هیجانی مدرسه محور، در صورت برخورداری از طراحی رشدی مناسب، تمرین عملی، استمرار زمانی، مشارکت معلم و هماهنگی با فضای مدرسه، می توانند به بهبود تنظیم هیجان، همدلی، پذیرش اجتماعی، روابط همسالان و رفتارهای سازگارانه کمک کنند و احتمال واکنش های تکانشی، پرخاشگری و حل تعارض ناسازگارانه را کاهش دهند. بر پایه یافته ها، الگویی مفهومی پیشنهاد می شود که در آن شناخت و نام گذاری هیجان ها، درک دیدگاه دیگران، تنظیم هیجان، ارتباط جرئت مندانه و حل مسئله اجتماعی به عنوان حلقه های واسط میان آموزش سواد هیجانی و سازگاری اجتماعی در نظر گرفته می شوند. نتیجه آنکه آموزش سواد هیجانی باید نه به عنوان فعالیتی جانبی، بلکه به عنوان بخشی از برنامه تربیتی مستمر مدرسه ابتدایی مورد توجه قرار گیرد.