مروری بر کاربرد نانوالیاف الکتروریسی شده آنتی باکتریال در پانسمانهای پیشرفته زخم و سامانه های رهایش کنترل شده دارو

عفونت میکروبی یکی از مهمترین عوامل تاخیر در بهبود زخم و مزمن شدن آن است و با گسترش سویه های مقاوم به آنتی بیوتیک، طراحی پانسمان هایی که همزمان محیط مرطوب، تبادل گاز، جذب اگزودا و فعالیت ضدباکتریایی موضعی را فراهم کنند به یک اولویت پژوهشی تبدیل شده است. الکتروریسی به دلیل توانایی تولید غشاهای نانولیفی با نسبت سطح به حجم بسیار بالا تا حدود ۱۰۰ برابر الیاف میکرونی، تخلخل به هم پیوسته، اندازه حفره کوچکتر از ابعاد باکتری و شباهت ساختاری به ماتریس خارج سلولی (ECM) به روش غالب ساخت این پانسمان ها بدل شده است. در مقاله مروری حاضر ابتدا مبانی فرایند الکتروریسی و اثر پارامترهای محلول، فرایند و محیط بر ریخت شناسی و قطر الیاف بررسی می شود؛ سپس پلیمرهای طبیعی و سنتزی رایج (کیتوزان، ژلاتین، کلاژن، فیبروئین ابریشم، آلژینات، PVA، PCL، PLA و PGA) و عوامل ضدباکتریایی متداول شامل نانوذرات فلزی (Ag، ZnO، CuO)، آنتی بیوتیک ها، پپتیدهای ضدمیکروبی و عصاره های گیاهی از منظر سازوکار اثر، بازه غلظت موثر و سمیت سلولی مقایسه می شوند. در بخش بعد، چهار راهبرد اصلی بارگذاری دارو (اختلاط مستقیم، الکتروریسی هم محور، پوسته مغزی، الکتروریسی امولسیونی و تثبیت سطحی) و سازوکارهای رهایش همراه با مدل های سینتیکی هیگوچی، کرس مایر، پپاس و مرتبه اول تحلیل و نمایه رهایش آنها با یکدیگر مقایسه می شود. نتایج مرور نشان می دهد که ساختار پوسته مغزی با کاهش رهایش انفجاری اولیه از حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد به کمتر از ۱۵ درصد در ۲۴ ساعت نخست پایدارترین رهایش هفتگی را فراهم می کند، در حالی که سامانه های اختلاطی برای کنترل سریع بار میکروبی اولیه مناسب ترند. در پایان چالش های کلیدی شامل استحکام مکانیکی، پایین بازدهی تولید انبوه، سمیت سلولی نانوذرات فلزی، پایداری انبارش و الزامات قانونی ترخیص بالینی به همراه چشم اندازهای آینده پانسمان های چندلایه هوشمند و پاسخگو به محرک بحث می شود.

کلیدواژه ها:

الکتروریسی ، نانوالیاف ، پانسمان ، زخم ، فعالیت ضدباکتریایی ، رهایش کنترل شده ، دارو ، مهندسی بافت ، پوست