بررسی ارجاعات به قصه ها و اشعار عامه در رمان جاده جنگ

از جمله منابع الهام رمان نویسان فارسی در دوره معاصر، گذشته از داستان نویسان غربی و سنت داستان نویسی کهن فارسی، زبان و ادبیات عامه بوده است. با ورود رمان به عنوان قالبی وارداتی از غرب، ضرورت بومی سازی و انطباق آن با فرهنگ و ذائقه ایرانی، نویسندگان را بر آن داشت تا از ظرفیت های ادبیات عامه بهره گرفته شود، به ویژه در رمان های تاریخی و مربوط به ادبیات پایداری که نوعی بازگشت به فرهنگ بومی در آن ها دیده می شود. در رمان جاده جنگ از منصور انوری این ویژگی دیده می شود و هدف در این پژوهش نیز ارجاعات به قصه ها و شعرهای عامه در این رمان، بر مبنای روش اسنادی است. یافته های پژوهش، نشان می دهد ارجاعات به قصه های عامه، به غنای ساختار روایت کمک نموده و در نشان دادن چهره جسمانی و روانشناختی افراد تاثیر بسزایی داشته اند. اشعار و قطعات فولکلوریک هم در فضاسازی احساسی و بیان اندیشه های فرهنگی موثر بوده اند. در نهایت، نتایج این پژوهش حاکی از آن است که عناصر ادبیات عامه در رمان جاده جنگ نقشی فراتر از تزئین کلامی و روایی دارند و به صورتی کارکردی در خدمت شخصیت پردازی، فضاسازی، پیشبرد پیرنگ و نقد اجتماعی سیاسی قرار گرفته اند. انوری با بهره گیری خلاقانه از این میراث شفاهی، روایت را مردمی تر ساخته و پیوندی معنادار میان فرهنگ رسمی و فرهنگ عامه برقرار کرده است.

کلیدواژه ها:

رمان جاده جنگ ، قصه ، شعر ، شخصیت پردازی ، اندیشه های سیاسی و اجتماعی