کیفیت «ارجاع» از طریق الفاظ از منظر فلسفه تحلیلی و بررسی آن باتکیه بر آراء فلسفی استاد مصباح یزدی

در نگاه فرگه هر نوع انتقال از طریق لفظ به یک شیئ در عالم خارج، صرفا از طریق بازنمایی مفاهیم صورت می گیرد. از طرف دیگر راسل و ویتگنشتاین اول بر این باورند که اطلاق چنین نظریه ای با اشکال نسبیت گرایی مواجه است. ایشان برای برون رفت از این مشکل، به دو آموزه فلسفی باور داشتند. اول اینکه برای خروج از عالم ذهن، لازم است آگاهی ها از طریق مفاهیم، به آگاهی هایی ختم گردند که فاعل شناسا به نحو مستقیم از شیئی برقرار در خارج مطلع باشد. به تبع این آموزه، آموزه دومی را در ساحت زبان نتیجه گرفتند: در عبارات زبانی همواره الفاظی حاضرند که حاوی هیچ معنای وصفی و مفهومی نبوده، تنها برای اشاره مستقیم بر حقایقی که از آنها آگاهی مستقیم داریم، جعل گشته اند. در این میان علامه مصباح در خصوص آموزه دوم، حق را به فرگه و در خصوص آموزه اول تنها در بخش قضایای خارجیه، حق را به راسل و ویتگنشتاین می دهند. این مقاله بعد از بررسی اجمالی آموزه دوم، به نحو مبسوط و با بهره مندی از روش توصیفی – تحلیلی، به آموزه اول (امتناع دلالت مستقیم الفاظ) می پردازد و در وهله بعد به ثمره نزاع مزبور در ماهیت «معنا»، وظیفه فلسفه و تعیین روش فلسفی نیز اشاره دارد.

کلیدواژه ها:

لفظ ، مفهوم ، ارجاع ، امر واقع