تحلیل بهره گیری راهبردی از ظرفیت های ناحیه ساحلی مکران در تقویت عمق استراتژیک جمهوری اسلامی ایران

سواحل مکران، در جنوب شرق ایران که از دیرباز به عنوان یک پیرامون دورافتاده قلمداد می شد، با تحولات جدید ژئوپلیتیک و ظهور کریدورهای جدید ترانزیتی و انرژی، به کانونی برای بهره گیری راهبردی از ظرفیت­های ساحلی درراستای تقویت عمق استراتژیک ایران تبدیل شده است. لذا، این مقاله به تحلیل بهره گیری راهبردی از این ظرفیت­ها در تقویت عمق استراتژیک جمهوری اسلامی ایران می­پردازد. در این تحقیق، داده­ها با استفاده از روش کتابخانه ای گردآوری شده و به روش توصیفی-تحلیلی مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که بهره گیری راهبردی از ظرفیت های ناحیه ساحلی مکران در سه بعد ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و نظامی- امنیتی، می تواند به تقویت عمق استراتژیک جمهوری اسلامی ایران منجر شود. در بعد ژئوپلیتیکی، توسعه نقش مکران در پیوندهای دریایی و منطقه ای، تقویت دسترسی ایران به آب های آزاد و گسترش تعاملات منطقه ای، به افزایش قدرت مانور و اثرگذاری راهبردی کشور کمک می کند. در بعد ژئواکونومیک، توسعه زیرساخت های بندری، لجستیکی و کریدوری، گسترش اقتصاد دریامحور و زنجیره های ارزش وابسته و تنوع بخشی به زیرساخت های انرژی، ضمن تقویت جایگاه ایران در شبکه های اقتصادی و ترانزیتی منطقه ای و بین المللی، به ایجاد پیوندهای اقتصادی و افزایش تاب آوری راهبردی کشور منجر می شود. در بعد نظامی و امنیتی، ایجاد توازن استراتژیک در برابر تهدیدات و ارتقای حضور دریایی، به مثابه یک «پوشش استراتژیک» عمل کرده و ظرفیت مانور و مقاومت ایران را در برابر تهدیدات خارجی به طور چشم گیری افزایش می دهد. در مجموع، عمق استراتژیک ایران در بستر مکران حاصل هم افزایی میان ظرفیت های ژئوپلیتیکی، ژئواکونومیکی و نظامی- امنیتی است و بدین گونه در صورت بهره گیری راهبردی از این ظرفیت ها، مکران می تواند با گسترش فضای کنش ژئوپلیتیکی، افزایش قدرت و تاب آوری ژئواکونومیک و انتقال بخشی از ظرفیت دفاع و بازدارندگی ایران به محیط دریایی دورتر، به توسعه و تقویت عمق استراتژیک ایران کمک کند.

کلیدواژه ها:

سواحل مکران ، عمق استراتژیک ، بندر چابهار ، کریدور شمال- جنوب