تحلیل تعارضات و روابط قدرت بازیگران موثر در حکمرانی گذار فناورانه؛ مطالعه موردی: انرژی های تجدیدپذیر در ایران

یکی از علل ریشه ای عدم توسعه بسیاری از فناوری ها در کشورهای در حال توسعه عدم توجه به الگوی حکمرانی گذار فناورانه در این کشورها است. هدف از این مقاله پاسخ به این سوال است که «گذار به سمت انرژی های تجدیدپذیر در ایران با چه قفل شدگی هایی از منظر روابط قدرت و تعارضات میان بازیگران مواجه است؟». در این مقاله، با بررسی مبانی نظری قدرت، گذار فناورانه و رویکرد چند بازیگری، چارچوبی اجتماعی-سیاسی برای تحلیل گذار استخراج و سپس با انجام مصاحبه با متخصصین، فرآیند گذار به سمت انرژی های تجدیدپذیر تشریح و قفل شدگی های این گذار در ایران تبیین شده است. نتایج نشان می دهد که دولت با قدرتمند سازی شرکت های فعال در انرژی های تجدیدپذیر و در اختیار قرار دادن منابع مالی توانسته است به توسعه انرژی های تجدیدپذیر کمک کند، ولی این حمایت ها باعث گذار نشده است. تحلیل تعارضات موجود نشان می دهد که علی رغم قدرتمندسازی بخش خصوصی، همچنان تعارضات بین بازیگران بخش انرژی های فسیلی و تجدیدپذیر وجود دارد. این تعارضات، به دلیل چالش های اقتصادی ناشی از روابط بین المللی ایران (فشار سطح دورنما) و ساختارهای محدودکننده تجدیدپذیرها (قیمت یارانه ای گاز) تشدید شده است. لذا دولت می تواند با تمرکز بر حذف یارانه گاز نیروگاه های فسیلی باعث تغییر ترجیحات بازیگران بخش خصوصی به سمت توسعه تجدیدپذیرها شود.

کلیدواژه ها:

قفل شدگی های گذار ، انرژی های تجدیدپذیر ، روابط قدرت ، تعارضات میان بازیگران