آسیب شناسی سیاست های کلی نظام در حوزه هویت و همبستگی ملی

سیاست های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزه «هویت و همبستگی ملی» که به موجب اصل ۱۱۰ قانون اساسی و پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام توسط رهبری تعیین می شوند، جایگاهی فراقانونی داشته و به عنوان سند بالادستی جهت دهنده به قوانین و برنامه های کشور عمل می کنند. علیرغم گذشت به دو دهه از ابلاغ این سیاست ها، شواهد حاکی از وجود شکاف میان اهداف ترسیم شده و نتایج عینی در جامعه است. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل نظام مند چالش ها و موانع اجرایی سازی سیاست های کلی نظام در حوزه هویت و همبستگی ملی و با تمرکز بر ارائه الگویی از آسیب های ساختاری، مدیریتی و هویتی انجام شده است.این مطالعه به روش کیفی و با رویکرد داده بنیاد انجام شده است. داده های مورد نیاز از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۴ خبره و صاحب نظر گردآوری شد. فرآیند تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام و در نهایت شبکه مضامین استخراج شده ترسیم گردید. تحلیل داده ها منجر به استخراج ۱۳۴ کد اولیه، ۳۲ مضمون پایه، ۹ مضمون محوری و در نهایت ۳ مضمون فراگیر به عنوان چالش های اصلی شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مشکل اصلی نه در فقدان سیاست، بلکه در شکاف اجرایی عمیق ریشه دارد. این شکاف محصول ترکیب سه دسته عوامل ساختاری (تمرکزگرا)، مدیریتی (ناهماهنگ و غیرمشارکتی) و ایدئولوژیک (یکسان ساز) است. این پژوهش الگویی تحلیلی برای درک ریشه های ناکامی سیاست های هویتی ارائه می دهد که می تواند مبنای اصلاحات آتی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سیاست های کلی نظام ، هویت ملی ، همبستگی ملی ، آسیب شناسی اجرا ، گراندد تئوری