الگوی فرایندی رشد متعالی قرآن بنیان: تحلیل محتوای کیفی

هدف این پژوهش، تبیین الگوی فرایندی رشد متعالی قرآن بنیان بر اساس تحلیل نظام مند آیات قرآن کریم بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش تحلیل محتوای متعارف سیه و شانون انجام شد. داده ها با استفاده از نرم افزار ۲۰۲۰  MAXQDA تحلیل شدند. در مرحله نخست، ۲۸ مفهوم اولیه مرتبط با رشد متعالی شناسایی شد؛ سپس از میان بیش از ۱۴۰۰ مستند قرآنی، ۲۰۰ آیه پس از غربالگری مفهومی وارد فرایند تحلیل شدند. تحلیل استقرایی داده ها به استخراج ۱۹۰ کد اولیه، ۸۱ زیرمقوله، ۲۹ مولفه و شش مقوله اصلی شامل زمینه سازها، عوامل علی، مولفه های هسته ای رشد، نشانگان رشد، راهبردهای تحقق رشد و پیامدها انجامید. یافته ها نشان داد که رشد متعالی، فرایندی پویا، تدریجی و تعاملی است که در بستر ارتباط انسان با خداوند شکل می گیرد و از طریق تعامل میان اراده انسانی، هدایت الهی، انتخاب آگاهانه و تلاش مستمر تداوم می یابد. این فرایند در ابعاد شناختی، اخلاقی، رفتاری و معنوی متجلی می شود و در نهایت به تعادل روانی، تعالی معنوی و خیر جمعی می ا نجامد. الگوی پیشنهادی می تواند مبنایی برای طراحی ابزارهای سنجش، بسته های آموزشی و مداخلات تربیتی و روان شناختی مبتنی بر آموزه های اسلامی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

رشد متعالی ، تحلیل محتوا ، قرآن بنیان ، روان شناسی اسلامی