جایگاه هنر و معماری در حوزه تبادلات فرهنگی ایران و حوزه شرق آفریقا (تانزانیا) (با تحلیلی یر شیوه های اجرایی گنبد در مسجد جامع کیلوا)

هنر و معماری همیشه در تبادلات فرهنگی و ارتباطات بین سرزمینی شکل می گیرد. ایران سرزمینی غنی از هنر است و در دوره های مختلف در تبادل با سایر کشورها، این هنر و معماری را به سایر کشورها منتقل نموده است. سرزمین های شرق آفریقا که در مجاورت اقیانوس هند قرار گرفته اند، از گذشته دور به دلیل موقعیت جغرافیایی، محلی برای تبادلات تجاری و رونق اقتصادی با سایرکشورهای منطقه بوده است. این تبادلات تجاری و اقتصادی در شکل گیری و جهت دهی به هنر و معماری منطقه بسیار موثر بوده است و در مهاجرت افراد به این سرزمین ها؛ اندیشه ها، فرهنگ ها، سبک و سیاق هنری آنها نیز منتقل گردیده است. در میان کشورهای شرق آفریقا، کشور تانزانیا از جمله سرزمین هایی است که طبق مستندات تاریخی محل حضور ایرانیان در آن بوده است. این کشور در طول زمانهای گذشته، در قرون ۱۱-۱۲ میلادی شاهد حضور شیرازی ها و تشکیل امپراطوری افرا شیرازی بوده است. ایرانیان در گذشته با حضور خود در این سرزمین ها علاوه بر انتقال اندیشه و دین و فرهنگ، به انتقال شیوه ها و فن آوری های هنر و معماری در آن سرزمین ها پرداخته اند و باعث تغییر در سبک و سیاق معماری این سرزمین شده-اند. ورود شیرازی ها به این سرزمین و انتقال اندیشه های دینی آنها همراه با ساخت مساجد و بناهای مذهبی در این شهر است. از ویژگی های برجسته بناهای این دوره اجرای مساجد با الگوی شبستانی همراه با تکنیک اجرای طاق و تویزه و سقف گنبد دار می باشد که از ویژگی های برجسته تاثیر ایران بر حوزه شرق آفریقا و سرزمین تانزانیا بوده است. به گفته دکتر پیرنیا پدر معماری ایران، تکنیک اجرای سقف گنبدی بر روی پلان مربع با اجرای گوشه سازی فیلپوش، یکی از شاهکارها و شیوه های فناوری معماری ایرانی است. این مقاله بر آن است تا با بکارگیری روش تحقیق کیفی به بازشناسی الگوهای خاص کالبدی –-فضایی معماری ایران بر معماری منطقه شرق آفریقا از طریق تحلیل لایه های معماری این سرزمین برآید و اثبات تاثیر پذیری معماری آفریقا از معماری ایران را براساس بازشناسی الگوهای پایه معماری ایرانی به بررسی بپر دازد.

کلیدواژه ها:

معماری ایران ، معماری شرق آفریقا ، تانزانیا ، الگوهای معماری ، گوشه سازی فیلپوش