تحلیلی بر یافته های باستان شناسی محوطه پیرمکائیل (در حوضه آبگیر سد سیمره)

باتوجه به احداث سد سیمره و خطر غرقاب شدن محوطه باستانی موسوم به «پیر میکائیل»، انجام کاوش های نجات بخشی در این محوطه به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل شد. در بلندترین نقطه تپه، سازه ای سنگی با پلان نامنظم قرار داشت که در ابتدا به عنوان یک چهارطاقی ساسانی فرض شد. پراکندگی سفال های سطحی نیز شواهدی از استقرار در دوره های ساسانی و اسلامی را نشان می داد. براین اساس، کاوش باهدف شناسایی ماهیت سازه، درک الگوی استقرار در محوطه و بررسی آثار پیرامون و تعاملات آن ها با هم انجام شد. پژوهش حاضر، براساس روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد میدانی و مقایسه ­ای و منابع تاریخی بوده است. پرسش های پژوهش عبارتنداز: ۱) ماهیت سازه سنگی واقع در راس تپه چیست، این سازه یک چهارطاقی ساسانی است یا آرامگاهی از دوران اسلامی؟ ۲) این محوطه حاوی چه آثار دیگری است و این آثار چه تعامل و کارکردی با همدیگر و یا سایر محوطه ­های هم جوار داشته اند؟ ۳) چه عواملی در شکل گیری استقرارهای انسانی و معماری در این منطقه موثر بوده اند؟ نتایج کاوش ها نشان داد که سازه اصلی برخلاف فرضیه اولیه، چهارطاقی ساسانی نبوده، بلکه آرامگاهی متعلق به دوره میانی اسلامی است. اگرچه در تپه اصلی لایه های استقراری ساسانی مشاهده نشد، اما در بخش جنوبی محوطه، بقایای یک مجموعه معماری منسجم متعلق به دوره ساسانی شناسایی گردید. این مجموعه شامل فضاهایی با طاق هلالی و پوشش آهنگ و تالاری با جرزهای (ستون های سنگی گچی) است که با یافته های محوطه «برزقباله سیمره» مشابهت دارد. علاوه بر این، شواهد نشان می دهد که این محوطه با مجموعه «شهر ویران» و یک مسیر ارتباطی که شمال، جنوب، شرق و غرب منطقه را به هم متصل می کرد، مرتبط بوده است. درمجموع، یافته ها حاکی از تداوم توالی استقراری در محوطه پیر میکائیل از دوره ساسانی تا سده های آغازین اسلامی و استمرار فعالیت در بخش مرکزی آن تا اواخر قرون میانه اسلامی است.

کلیدواژه ها:

Archaeology ، Simareh ، Sasanian ، Pir-Meka’il Site ، Kuhdasht. ، باستان شناسی ، سیمره ، ساسانی ، محوطه پیر مکائیل ، کوهدشت.