مقایسه اثربخشی خانواده درمانی مبتنی بر دلبستگی و درمان یکپارچه فراتشخیصی بر خودکارآمدی والدینی و بهزیستی ذهنی نوجوانان با رفتارهای خودآسیب رسان

سابقه و هدف: مداخلات مبتنی بر خانواده درمانی براساس دلبستگی و درمان یکپارچه فراتشخیصی یکی از درمان های شناختی  رفتاری قلمداد می شود که فراگیری آن در افراد سبب کاهش تنش های روانی می شود. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی خانواده درمانی مبتنی بر دلبستگی و درمان یکپارچه فراتشخیصی بر خودکارآمدی والدینی و بهزیستی ذهنی نوجوانان با رفتارهای خودآسیب رسان انجام پذیرفت. مواد و روش ها: این مطالعه از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون پس آزمون و با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر متوسطه دوم شهر کرمان و مادران آن ها در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود و از میان دانش آموزانی که نمره بالاتری از نمره برش در پرسشنامه خودآسیبرسانی داشتند، تعداد ۳۶ نفر نوجوان به همراه مادرانشان به صورت تصادفی انتخاب و از میان این ۳۶ نفر، ۱۲ نفر در گروه خانواده درمانی مبتنی بر دلبستگی، ۱۲ نفر در گروه درمان یکپارچه فراتشخیصی و ۱۲ نفر در گروه گواه به صورت تصادفی قرار داده شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های آسیب به خود، مقیاس خودکارآمدی والدینی دومکا و همکاران و مقیاس بهزیستی ذهنی رن شاو استفاده شد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره، تک متغیره و آزمون تعقیبی بن فرونی نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شد. یافته ها: نتایج نشان داد خانواده درمانی مبتنی بر دلبستگی و درمان یکپارچه فراتشخیصی در زمینه افزایش نمره کل خودکارآمدی والدینی و بهزیستی ذهنی اثربخش بودند. همچنین، مقایسه های بین گروهی نشان داد در مراحل پس آزمون و پیگیری، بین دو گروه مداخله تفاوت معناداری وجود نداشت (۰/۰۵درمان یکپارچه فراتشخیصی در زمینه افزایش نمره کل متغیرها، تفاوتی وجود نداشت. نتیجه گیری: بنابر یافته های حاصل از این پژوهش، می توان به منظور افزایش میزان خودکارآمدی والدینی و بهزیستی ذهنی نوجوانان دارای رفتارهای خودآسیب رسان، از هر دو روش مداخله بهره برد؛ زیرا براساس یافته ها، می توان نتایج اثربخشی از مداخله ها را در سطحی مناسب دریافت کرد.

کلیدواژه ها:

Attachment-based family therapy ، Integrated transdiagnostic therapy ، Parental self-efficacy ، Self-injurious behaviors ، Subjective well-being ، خانواده درمانی مبتنی بر دلبستگی ، درمان یکپارچه فراتشخیصی ، خودکارآمدی والدینی ، بهزیستی ذهنی ، رفتارهای خودآسیب رسان