موانع بودجه ریزی اثربخش: بینش هایی مبتنی بر تجربه قانون گذاران

هدف: فرایند بودجه ریزی موثرترین ابزار در اداره امور عمومی کشور به شمار می رود که مملو از پیچیدگی ها و مسائل گوناگون است. این مطالعه باهدف واکاوی تجربیات نمایندگان مجلس شورای اسلامی به منظور شناسایی موانع بودجه ریزی موثر در طی قانون گذاری انجام شده است. روش شناسی (رویکرد): مطالعه با رویکرد کیفی و به روش تحلیل محتوا انجام شد. مشارکت کنندگان شامل ۱۵ نفر از نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی بودند که به روش هدفمند انتخاب شدند. به­منظور شناسایی عمیق موانع چندبعدی در فرایند بررسی و تصویب لایحه بودجه سالانه، جمع آوری داده ها با استفاده از مصاحبه نیمه ساختارمند انجام گردید. جمع آوری و تجزیه­وتحلیل داده ها به­طور هم زمان انجام شد و تا اشباع داده ها و شناسایی موانع اصلی بودجه ریزی موثر ادامه یافت. یافته ها: یافته های پژوهش شامل ۵ طبقه اصلی؛ فقدان شفافیت و پاسخگویی، فقدان صلاحیت نمایندگان در قانون­گذاری، منافع شخصی، حزبی و حوزه انتخابیه، دست کاری بودجه و موانع قانونی و وکالت عمومی می­شود. این یافته ها نشان دهنده وجود موانع متعدد در شفافیت، نمایندگی، شایستگی، در کنار تاثیر شیوه های شخصی، حزبی و دست کاری بودجه است که به دنبال ناکارآمدی نظام­مند، پویایی سیاسی و تعارض منافع میان افراد، نهادها و گروه های متعدد به وفور می پیوندد. ارزش/اصالت پژوهش: این پژوهش با رویکردی کیفی و مبتنی بر تجربه واقعی نمایندگان مجلس، به شناسایی موانع چندبعدی بودجه ریزی موثر در نظام قانون گذاری پرداخته است. ارزش آن در ارائه بینشی کاربردی برای بهبود شفافیت، پاسخگویی و کارآمدی فرایند بودجه ریزی کشور نهفته است. پیشنهادهای اجرایی/پژوهشی: گنجاندن دانش برآمده از تجربیات قانون گذاران در امر سیاست های بودجه ای، می­تواند چارچوب عادلانه تر و موثرتری را در راستای تقویت حاکمیت کشور و تامین منافع ملی ارائه نماید.

کلیدواژه ها:

Budget Legislation ، Annual Budget Approval ، Effective Budgeting ، Content Analysis ، Qualitative Research Method. ، قانون گذاری بودجه ، تصویب بودجه سالانه ، بودجه ریزی اثربخش ، تحلیل محتوا ، پژوهش کیفی.