شناسایی و اولویت بندی عوامل کلیدی آمادگی سازمانی برای کاربست هوش مصنوعی در فرایندهای منابع انسانی

هدف: یکی از چالش های مهم در کاربست هوش مصنوعی، میزان آمادگی کاربران و سازمان هاست. در صورتی که از عوامل کلیدی تاثیرگذار در کاربست هوش مصنوعی شناخت دقیقی وجود نداشته باشد، استقرار فناوری های تحول آفرین با موانع جدی روبه رو خواهد شد. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت بندی عوامل کلیدی آمادگی سازمانی در کاربست هوش مصنوعی در فرایندهای منابع انسانی انجام شده است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی است. در مرحله نخست، با بررسی و مرور نظام مند ادبیات پژوهش، عوامل اولیه موثر بر آمادگی سازمان برای کاربست هوش مصنوعی در فرایندهای منابع انسانی استخراج شد. سپس برای اولویت بندی این عوامل، از روش تصمیم گیری چندمعیاره بهترین بدترین بهره برده شد. جامعه آماری، ۱۵ نفر از کارکنان واحد منابع انسانی مرتبط در حوزه مدیریت منابع انسانی هوشمند و فناوری های تحول آفرین بود. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که ۱۲ عامل کلیدی بر آمادگی در کاربست هوش مصنوعی در مدیریت منابع انسانی تاثیرگذار است. یافته ها نشان داد که آمادگی مدیریت، شامل تعهد، حمایت و مشارکت فعال مدیران ارشد، مهم ترین عامل در پذیرش هوش مصنوعی است. پس از آن، آمادگی راهبردی و آمادگی نیروی انسانی قرار دارند که بیانگر اهمیت هم راستایی اهداف هوش مصنوعی با راهبردهای سازمان و همچنین برخورداری از دانش، مهارت و قابلیت های انسانی لازم برای بهره برداری از این فناوری است. آمادگی فناورانه، داده ای و اخلاقی نیز از عوامل تاثیرگذار شناخته شدند که در ایجاد زیرساخت های فنی، دسترسی به داده های باکیفیت و رعایت ملاحظات اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی نقش مهمی ایفا می کنند. در مقابل، آمادگی اعتماد و آمادگی نهادی و حاکمیتی، کمترین اولویت را در میان عوامل شناسایی شده کسب کردند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که موفقیت پذیرش و کاربست هوش مصنوعی در مدیریت منابع انسانی، بیش از هر چیز به عوامل درون سازمانی وابسته است. تعهد و حمایت مدیریت، تدوین راهبردهای مشخص، توسعه مهارت های نیروی انسانی، تقویت قابلیت های فناورانه و بهبود کیفیت و حاکمیت داده ها، مهم ترین پیش نیازهای موفقیت در این زمینه محسوب می شوند. عوامل نهادی، قانونی و محیطی نیز در پذیرش هوش مصنوعی نقش دارند؛ اما اثرگذاری آن ها در مقایسه با عوامل مدیریتی، راهبردی و انسانی کمتر است. این یافته ها می تواند راهنمایی کاربردی برای مدیران منابع انسانی در برنامه ریزی، اولویت بندی سرمایه گذاری ها و استقرار اثربخش فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی در سازمان ها فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، منابع انسانی هوشمند ، منابع انسانی داده محور ، مدل آمادگی