تاثیر احساسات سرمایه گذاران بر بازده سهام در بورس اوراق بهادار تهران: ره یافت رگرسیون پانل کوانتایل

هدف: در دنیای پیچیده و پر از تغییر بازارهای مالی، نظریه مالی رفتاری در قالب رویکردی نوین، به بررسی تاثیر عوامل روان شناختی بر رفتار سرمایه گذاران می پردازد. احساسات از جمله عواملی است که به طور چشمگیری بر تصمیم گیری های مالی سرمایه گذاران تاثیر می گذارد و در نتیجه، بازده سهام را تحت تاثیر قرار دهد. سرمایه گذاران با تکیه بر احساسات مختلف، تصمیم هایی می گیرند که می تواند به رفتارهای غیرمنطقی و نوسان های غیرمنتظره در بازار منجر شود. این رفتارهای احساسی، گاه به تغییرات درخور توجهی در قیمت سهام منجر می شوند و بر همین اساس، درک تاثیر احساسات بر بازده سهام برای سرمایه گذاران، تحلیلگران و سیاست گذاران مالی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این راستا، در این مطالعه به بررسی تاثیر احساسات سرمایه گذاران بر بازده سهام در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته می شود و از ره یافت رگرسیون پانل کوانتایل برای تحقق این امر استفاده می شود. این پژوهش به دنبال شناسایی الگوهای رفتاری سرمایه گذاران و درک عمیق تری از چگونگی تاثیر احساسات بر عملکرد مالی آن هاست. با توجه به اهمیت این موضوع، نتایج این مطالعه می تواند به سرمایه گذاران و سیاست گذاران مالی در اتخاذ تصمیمات بهینه کمک کند. روش: جامعه آماری پژوهش حاضر، شرکت های فعال در بورس اوراق بهادار تهران است. برای اجرای این پژوهش، از بین شرکت های فعال در بورس اوراق بهادار تهران، با استفاده از غربالگری و حذف سیستماتیک، ۱۷۵ شرکت انتخاب شد. داده های پژوهش به صورت ماهانه، طی بازه زمانی چهار سال و نیم، از ابتدای سال ۱۳۹۸ تا پایان شش ماهه اول سال ۱۴۰۲ با روش کتابخانه ای برای ۱۷۵ شرکت فعال در بورس اوراق بهادار تهران استخراج شد. متغیرهای مورد استفاده در این مطالعه عبارت اند از: بازده سهام، شاخص احساسات، متغیرهای مربوط به ویژگی شرکت ها و متغیرهای اقتصاد کلان. به منظور برآورد مدل و انجام تحلیل های لازم نیز، از روش رگرسیون پانل کوانتایل استفاده شد که امکان بررسی تاثیر متغیرها بر بازده سهام را در سطوح مختلف بازده فراهم می آورد. این روش به پژوهشگران این امکان را می دهد که تاثیر احساسات سرمایه گذاران را در شرایط مختلف بازار به طور دقیق تری بررسی کنند. یافته ها: نتایج برآورد مدل به روش پانل کوانتایل نشان می دهد که در کوانتایل های ۲/۰ تا ۹/۰ احساسات سرمایه گذاران بر بازده سهام، تاثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین با افزایش کوانتایل ها، ضریب تاثیر احساسات بر بازده سهام، به صورت معنادار و به میزان شایان توجهی افزایش پیدا می کند. در این مطالعه برای آشکار شدن تاثیر پویای احساسات سرمایه گذاران بر بازده سهام، این تاثیرها در افق های پیش بینی یک ماهه، سه ماهه و شش ماهه نیز بررسی و مقایسه شده است. این بررسی ها معنادار بودن تاثیر احساسات بر بازده سهام را در افق های زمانی مختلف نشان می دهد. بنابراین احساسات سرمایه گذاران در تمامی افق های زمانی، به طور معنادار بازده سهام را تحت تاثیر قرار می دهد. همچنین روند افزایشی ضریب احساسات با افزایش کوانتایل ها در هر سه افق زمانی نیز مشاهده می شود. بنابراین مطابق نتایج، شدت تاثیر احساسات بر بازده سهام در کوانتایل های مختلف متفاوت است و در سطوح بالاتر بازده، تاثیر احساسات به طور درخور توجهی افزایش پیدا می کند. این یافته ها نشان دهنده این است که سرمایه گذاران در مواقعی که بازده سهام شرکت ها بالاست، بیشتر تحت تاثیر احساسات قرار می گیرند و ممکن است در ارزیابی های خود از ارزش سهام دچار سوگیری های احساسی شوند. علاوه براین، نتایج نشان می دهد که ضریب بتا شرکت، نسبت ارزش بازاری به ارزش دفتری و رشد قیمت دلار، بر بازده سهام تاثیر مثبت و معناداری دارند. در مقابل، متغیرهای ارزش بازاری، تورم، رشد قیمت نفت و رشد قیمت طلا تاثیر منفی و معناداری بر بازده سهام دارند. این یافته ها بر اهمیت توجه به احساسات سرمایه گذاران در کنار ویژگی شرکت ها و عوامل اقتصاد کلان تاکید می کند. نتیجه گیری: این مطالعه نشان می دهد که احساسات سرمایه گذاران در تعیین بازده سهام نقشی مهم دارد و باید در استراتژی های معاملاتی و سرمایه گذاری مدنظر قرار گیرد. به ویژه در زمان هایی که بازده سهام بالاست، سرمایه گذاران باید با دقت بیشتری به ارزیابی ارزش سهام بپردازند تا از سوگیری های ناشی از احساسات جلوگیری کنند. بنابراین، پیشنهاد می شود که در کنار توجه به عواملی همچون ریسک سیستماتیک، اندازه شرکت و عوامل اقتصاد کلان، احساسات سرمایه گذاران نیز به عنوان یکی از عوامل مهم در تدوین استراتژی های سرمایه گذاری مدنظر قرار گیرد. این امر می تواند به بهبود تصمیم گیری های سرمایه گذاران و افزایش کارایی بازارهای مالی کمک کند.

کلیدواژه ها:

احساسات سرمایه گذاران ، بازده سهام ، بورس اوراق بهادار تهران ، رگرسیون پانل کوانتایل