بررسی اثر توکسین بوتولینوم و ریواستیگمین بر رفتارهای شبه اضطرابی و شبه افسردگی در رت های نر

مقدمه: توکسین بوتولینوم نوع (Botulinum toxin type A) A با مهار آزادسازی استیل کولین در پایانه های عصبی، انتقال کولینرژیک را مختل می کند و ممکن است علاوه بر اثرات محیطی، بر برخی رفتارهای مرتبط با اضطراب و افسردگی نیز تاثیر بگذارد. ریواستیگمین به عنوان مهارکننده آنزیم استیل کولین استراز، با افزایش دسترسی استیل کولین می تواند در تعدیل این تغییرات نقش داشته باشد. مطالعه حاضر با هدف بررسی اثر دوزهای مختلف توکسین بوتولینوم نوع A و ریواستیگمین بر رفتارهای مرتبط با اضطراب و افسردگی در رت های نر انجام شد. مواد و روش ها: در این مطالعه تجربی، ۴۹ سر رت نر نژاد ویستار به طور تصادفی در ۷ گروه (۷ سر در هر گروه) شامل گروه شم(دریافت کننده سالین به صورت داخل عضلانی)، سه گروه دریافت کننده توکسین بوتولینوم نوع A با دوزهای ۳، ۶ و ۱۵ واحد و سه گروه دریافت کننده همان دوزهای بوتولینوم همراه با ریواستیگمین (۱ میلی گرم بر کیلوگرم، تک دوز داخل صفاقی، ۳۰ دقیقه پس از تزریق بوتولینوم) تقسیم شدند. چهار هفته پس از تزریق، رفتارهای مرتبط با اضطراب با استفاده از آزمون های ماز بعلاوه مرتفع((Elevated Plus Maze; EPM و محوطه بازOpen Field Test; OFT) ) و رفتارهای مرتبط با افسردگی با استفاده از آزمون شنای اجباری Forced Swim Test; FST)) ارزیابی شدند. یافته ها: در آزمون ماز بعلاوه مرتفع، درصد ورود و مدت حضور در بازوهای باز در گروه های دریافت کننده بوتولینوم کاهش یافت، اما این تغییرات از نظر آماری معنی دار نبودند. در آزمون محوطه باز، مدت زمان حضور و تعداد ورود به ناحیه مرکزی در گروه های دریافت کننده بوتولینوم نسبت به گروه شم به طور معنی داری کاهش یافت (P<۰.۰۰۱). همچنین در آزمون شنای اجباری، زمان بی حرکتی در حیوانات دریافت کننده بوتولینوم به طور معنی داری افزایش یافت (P<۰.۰۰۱). تجویز همزمان ریواستیگمین در گروه دریافت کننده ۱۵ واحد بوتولینوم موجب کاهش معنی دار زمان بی حرکتی شد (P<۰.۰۵)، در حالی که در سایر شاخص های رفتاری، اگرچه روند تغییرات به سمت بهبود مشاهده شد، اختلاف از نظر آماری معنی دار نبود. نتیجه گیری: تجویز داخل عضلانی توکسین بوتولینوم نوع A با تغییر در برخی رفتارهای مرتبط با اضطراب و افسردگی در رت های نر همراه بود؛ به طوری که افزایش زمان بی حرکتی در آزمون شنای اجباری و کاهش رفتار اکتشافی در آزمون محوطه باز مشاهده شد. ریواستیگمین موجب کاهش زمان بی حرکتی در گروه دریافت کننده ۱۵ واحد بوتولینوم شد، اما بر سایر شاخص های رفتاری اثر معنی داری نداشت. این یافته ها نشان می دهد که توکسین بوتولینوم نوع A ممکن است بر پاسخ های رفتاری اثرگذار باشد و برای تعیین مکانیسم های زیربنایی این تغییرات، انجام مطالعات تکمیلی ضروری است.

کلیدواژه ها:

Botulinum toxin ، Rivastigmine ، Anxiety ، Depression ، Cholinergic system ، توکسین بوتولینوم ، ریواستیگمین ، اضطراب ، افسردگی ، سیستم کولینرژیک