خاک نمین و تاثیر آن بر شکل گیری فناوری سفال گری منطقه ای

شهرستان نمین در استان اردبیل، به دلیل برخورداری از شرایط زیست محیطی مساعد و منابع غنی خاک رس، یکی از مناطق شاخص شمال غرب ایران در تولید سفال به شمار می رود. شواهد باستان شناسی و داده های مردم نگارانه نشان می دهد که سنت سفالگری در این منطقه حداقل از دوران اسلامی تداوم داشته و مبتنی بر انتقال بین نسلی دانش فنی و بهره گیری مستقیم از منابع بومی شکل گرفته است. یافته های به دست آمده از محوطه های باستانی منطقه، به ویژه محوطه قره حسنلو نمین، حاکی از تراکم قابل توجه آثار فرهنگی، از جمله مجموعه ای متنوع از سفال های متعلق به دوره های مختلف تاریخی است که اهمیت این ناحیه را در مطالعات باستان شناسی منطقه ای برجسته می سازد. بررسی ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک نمین، از جمله بافت ریزدانه، پلاستیسیته مناسب، پایداری ساختمانی و مقاومت حرارتی مطلوب، نشان می دهد که این خاک از کیفیت بالایی برخوردار بوده و به عنوان یکی از بهترین مواد اولیه برای تولید سفال های بادوام و یکنواخت عمل می کرده است. سفال های تولیدشده در نمین عمدتا دارای فرم های ساده، کارکردگرا و متناسب با نیازهای معیشتی جامعه محلی هستند و ویژگی های فنی آن ها بیش از آنکه متاثر از جریان های هنری برون منطقه ای باشد، بازتابی از ظرفیت های زیست محیطی و دانش بومی منطقه است. نتایج این پژوهش بر نقش تعیین کننده کیفیت خاک نمین در شکل گیری خصوصیات فنی سفال ها و اهمیت آن در بازسازی نظام های تولید محلی و تاریخ فناوری سفال گری شمال غرب ایران تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

سفال نمین ، خاک رس ، قره حسنلو نمین ، سفالگری سنتی ، شمال غرب ایران