طراحی الگوی راهبردی توسعه ورزش همگانی در ایران با رویکرد آینده پژوهی و تحلیل چندسطحی

مقدمه: توسعه ورزش همگانی بر اساس سیاست های کلی برنامه ششم توسعه یکی از اهداف اساسی در حوزه سیاست های راهبردی و کلان کشور محسوب می شود که به منظور افزایش شرکت پذیری ورزشی در جامعه، ترویج فعالیت های ورزشی بین اقشار مختلف، ارتقای سلامت و رفاه عمومی طراحی شده است. با وجود این اهمیت راهبردی، ورزش همگانی در ایران با چالش های ساختاری، مدیریتی و فرهنگی متعددی مواجه است که ضرورت طراحی یک الگوی راهبردی جامع، آینده نگر و چندسطحی را ایجاب می کند. روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی-توسعه ای و از نظر روش آمیخته (کیفی-کمی) است. در بخش کیفی با بهره گیری از رویکرد تماتیک و مصاحبه های نیمه ساختار یافته با ۱۵ نفر از صاحب نظران علمی و اجرایی حوزه ورزش همگانی، مضامین کلیدی شناسایی شد؛ در بخش کمی با استفاده از نظرات ۲۵۰ نفر از کارشناسان مرتبط و مدل سازی معادلات ساختاری، برازش الگوی طراحی شده مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: الگوی راهبردی توسعه ورزش همگانی ایران شامل چهار تم اصلی است: بستر محیطی، ظرفیت سازی (پیشران ها و بازدارنده ها، قابلیت سیستم فرابخشی)، ظرفیت سازی راهبردها، فرایند و سطوح، ظرفیت سازی محورهای توسعه، محورهای منابع و سازوکارها و کارکردهای ظرفیت سازی ورزش همگانی، توسعه ظرفیت ها و ظرفیت های توسعه پایدار. تحلیل موقعیت راهبردی نشان داد که ورزش همگانی ایران از لحاظ عوامل درونی در ناحیه قوت ها و از نظر عوامل بیرونی در ناحیه فرصت ها قرار دارد. همچنین تحلیل چندسطحی نشان داد که الگوی توسعه نیازمند هم افزایی در سه سطح کلان (سیاست گذاری)، میانی (برنامه ریزی و هماهنگی) و خرد (اجرا و خدمات رسانی) است. نتیجه گیری: ظرفیت سازی توسعه ورزش همگانی به استفاده از ظرفیت های پایدار کشور وابسته است و قابلیت های محیطی و محدودیت های ادراک شده بر یکپارچه سازی سیستم راهبردی و چندسطحی مدیریت ورزش همگانی اثرگذار است. الگوی ارائه شده می تواند به عنوان نقشه راهی برای سیاست گذاران و مدیران ورزشی در جهت توسعه پایدار ورزش همگانی در ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت راهبردی ، ورزش همگانی ، آینده پژوهی ، تحلیل چندسطحی ، الگوی توسعه ، ایران