ارتباط نوسانات گلوکز خون با خطر آسیب های عضلانی و تاندونی در ورزشکاران

مقدمه نوسانات گلوکز خون (Glycemic variability) به عنوان یکی از شاخصهای نوین تنظیم متابولیک فراتر از میانگین غلظت، گلوکز بازتاب دهنده پویایی های هموستاز انرژی در بدن است. شواهد اخیر نشان می دهد که نوسانات حاد و مکرر گلوکز خون می تواند از طریق القای استرس اکسیداتیو، فعال سازی مسیرهای التهابی و اختلال در عملکرد میتوکندریایی بر یکپارچگی ساختاری و عملکردی بافت های اسکلتی عضلانی تاثیرگذار باشد. با وجود اهمیت روزافزون پایش مداوم گلوکز در ورزشکاران، نقش نوسانات لحظه ای گلوکز خون در افزایش آسیب پذیری عضلات و تاندون ها هنوز به طور کامل روشن نشده است. از این رو مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط بین نوسانات گلوکز خون و خطر آسیب های عضلانی و تاندونی در ورزشکاران انجام شد. روش شناسی این پژوهش به صورت یک مطالعه مروری - تحلیلی انجام شد. مقالات مرتبط از پایگاه های اطلاعاتی Web of Science، Scopus، PubMed و Google Scholar با استفاده از کلیدواژه های مرتبط با تغییرپذیری گلوکز، پایش مداوم، گلوکز، آسیب، عضلانی، تندینوپاتی و عملکرد ورزشی استخراج و بررسی شدند. مطالعات بر اساس کیفیت روش، شناختی ارتباط با موضوع و تبیین مکانیسم های مولکولی و فیزیولوژیکی موثر بر آسیب های اسکلتی عضلانی مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته ها بررسی شواهد نشان داد که افزایش نوسانات گلوکز خون با تشدید تولید گونه های فعال اکسیژن (ROS)، افزایش بیان سایتوکاین های پیش التهابی نظیر TNF-a و IL-۶، اختلال در هموستاز کلسیم داخل سلولی و کاهش کارایی فسفریلاسیون اکسیداتیو همراه است. این تغییرات می توانند موجب کاهش ظرفیت تولید نیرو، افزایش خستگی محیطی، اختلال در بازسازی میوفیبریل ها و تضعیف سنتز پروتئین های انقباضی شوند. علاوه بر این نوسانات گلیسمی از طریق تغییر در متابولیسم کلاژن، افزایش تشکیل فرآورده های نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGES) و کاهش کیفیت ماتریکس خارج سلولی استحکام مکانیکی و ظرفیت ترمیم تاندون را تحت تاثیر قرار می دهد. مجموع این سازوکارها می تواند خطر بروز آسیب های عضلانی ناشی از کشیدگی، آسیب های ناشی از اضافه بار و تندینوپاتی های ورزشی را افزایش دهد. نتیجه گیری به نظر می رسد نوسانات لحظه ای گلوکز خون یکی از عوامل متابولیک موثر بر آسیب پذیری بافت های عضلانی و تاندونی در ورزشکاران باشد. ارزیابی شاخص های تغییرپذیری گلوکز از طریق سامانه های پایش مداوم گلوکز می تواند به عنوان ابزاری نوین در شناسایی ورزشکاران در معرض خطر آسیب و طراحی راهبردهای تغذیه ای و تمرینی فرد محور مورد استفاده قرار گیرد. با این حال برای تایید روابط علی و تعیین آستانه های بالینی مرتبط با خطر آسیب، انجام مطالعات آینده نگر و مداخله ای ضروری است.

کلیدواژه ها:

نوسانات گلوکز خون ، پایش مداوم گلوکز ، استرس اکسیداتیو ، آسیب عضلانی ، تندینوپاتی