نقش گیاهان دارویی در توسعه اقتصاد روستایی مناطق زاگرس نشین مرور نظام مند تجارب بهره برداری از منابع طبیعی در استان ایلام

گیاهان دارویی و محصولات جنگلی، غیرچوبی بخشی از سرمایه طبیعی مناطق زاگرس نشین هستند که نقشی راهبردی در تامین معیشت خانوارهای روستایی و عشایری ایفا می کنند. با این حال در استان ایلام که حدود ۸۷ درصد مساحت آن را عرصه های منابع طبیعی تشکیل می دهد بهره برداری از این ظرفیت هنوز فاقد الگویی نظام مند مبتنی بر شواهد علمی و قابل نظارت است. پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظام مند در پی پاسخ به این پرسش است که تجارب موجود در زمینه بهره برداری از گیاهان دارویی در مناطق زاگرس نشین چه الگویی از موفقیت و ناکامی نشان می دهند و چه شاخص هایی برای طراحی الگوی بهره برداری پایدار در استان ایلام ضروری است. داده ها از پایگاه های علمی داخلی نورمگز، مگیران (SID)، Civilica و بین المللی (Scopus، Google Scholar، Springer Link، ScienceDirect) طی بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ میلادی گردآوری و بر پایه چارچوب PRISMA غربال شد. یافته ها نشان داد سهم گیاهان دارویی و محصولات غیر چوبی در درآمد خانوار زاگرس نشین میان ۱۴ تا ۲۷ درصد در نوسان است و هفت معیار اصلی وضعیت طبیعی رویشگاه، نظام برداشت، پژوهش و توسعه اهلی سازی، توسعه کسب و کار، بازاریابی و آگاهی بخشی نهادی می تواند مبنای طراحی الگوی بومی بهره برداری پایدار در استان ایلام قرار گیرد. نتایج این مرور می تواند مبنایی علمی برای سیاست گذاران و مدیران منابع طبیعی استان فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

گیاهان دارویی ، اقتصاد روستایی ، منابع طبیعی ، زاگرس ، استان ایلام