نانوذرات و اثرات آنها بر گیاهان

فناوری نانو در سال های اخیر به عنوان یکی از رویکردهای نوین در کشاورزی مورد توجه قرار گرفته است و نانوذرات به دلیل ویژگی هایی مانند اندازه بسیار کوچک، سطح ویژه بالا و قابلیت برهم کنش با ساختارهای زیستی ظرفیت قابل توجهی برای استفاده در تولید و حفاظت از گیاهان دارند. این مواد می توانند بر فرایندهایی مانند جوانه زنی، رشد، تغذیه معدنی، فتوسنتز و پاسخ گیاه به تنش های محیطی اثر بگذارند. با این حال اثر نانوذرات همواره مثبت نیست و عواملی مانند نوع و اندازه ذره، غلظت، ویژگی های سطحی، روش کاربرد، مرحله رشد و گونه گیاهی می توانند نتیجه نهایی را تغییر دهند. در غلظت ها و شرایط مناسب برخی نانوذرات موجب بهبود رشد، افزایش کارایی جذب عناصر و تقویت سامانه های دفاعی گیاه می شوند؛ در مقابل مواجهه نامناسب می تواند با تولید بیش از حد گونه های فعال اکسیژن، اختلال در غشاها، کاهش رشد و سایر نشانه های سمیت همراه باشد. در این مقاله انواع مهم نانوذرات، مسیرهای جذب و انتقال آنها در گیاه، مکانیسم های اثر، کاربردهای کشاورزی و مهم ترین اثرات مثبت و منفی آنها بررسی شده است. شواهد موجود نشان می دهد که ارزیابی نانوذرات باید بر اساس نوع ماده، دوز مصرفی و شرایط زیستی و محیطی انجام شود و نمی توان یک پاسخ ثابت را برای تمام نانوذرات و گیاهان در نظر گرفت.

کلیدواژه ها:

سیلیس ، سمیت ، نانوذرات ، استرس اکسیداتیو ، نانوکودها