بررسی عوامل موثر بر دروغگویی و بددهنی دانش آموزان و ارائه راهکارهای تربیتی

دروغگویی و بددهنی از جمله رفتارهای نامطلوبی هستند که می توانند بر روابط دانش آموز با همسالان، معلمان و خانواده تاثیر منفی گذاشته و فرایند تربیتی و آموزشی را با دشواری مواجه کنند. هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل موثر بر بروز رفتارهای دروغگویی و بددهنی در یک دانش آموز و بررسی راهکارهای تربیتی برای کاهش و اصلاح این رفتارها بود. این پژوهش با رویکرد اقدام پژوهی و با تمرکز بر یک مورد دانش آموزی انجام شد. در مرحله نخست رفتار دانش آموز در موقعیت های مختلف مورد مشاهده قرار گرفت و برای شناخت دقیق تر مسئله از مصاحبه با دانش آموز و والدین، پرسشنامه گروه سنجی، بررسی دیدگاه معلمان سال های گذشته و پرونده تحصیلی استفاده شد. یافته های اولیه نشان داد که دروغگویی دانش آموز در کنار رفتارهای پرخاشگرانه، بددهنی، ضعف در انجام تکالیف، دشواری در کنترل هیجانات و مشکلات ارتباطی بروز می کرد. همچنین بر اساس اطلاعات گردآوری شده عواملی مانند فشار و تنبیه، احساس درک نشدن، ضعف اعتماد به نفس، نیاز به جلب توجه و شرایط نامناسب خانوادگی در شکل گیری و تداوم رفتارهای وی موثر تشخیص داده شد. در مرحله مداخله ایجاد محیطی امن و حمایت گر، برقراری ارتباط صمیمانه با دانش آموز، تقویت اعتماد به نفس، تشویق رفتارهای مثبت، کاهش برخوردهای تنبیهی، توجه به توانمندی های دانش آموز و استفاده از همکاری خانواده، همکلاسی ها و عوامل مدرسه مورد توجه قرار گرفت. بر اساس شواهد حاصل از ارزیابی های انجام شده، اجرای این اقدامات با بهبود نسبی رفتار دانش آموز، افزایش شادابی و نشاط، تقویت احساس امنیت و کاهش گرایش به دروغگویی همراه بود. نتایج این اقدام پژوهی نشان می دهد که برخورد صرفا تنبیهی با دروغگویی دانش آموزان نمی تواند راهکاری موثر برای اصلاح این رفتار باشد و توجه همزمان به ریشه های رفتاری، عاطفی، خانوادگی و ارتباطی و ایجاد محیطی امن و مبتنی بر اعتماد می تواند در اصلاح رفتار و تقویت صداقت دانش آموزان موثر باشد.

کلیدواژه ها:

دروغگویی ، بددهنی ، دانش آموز ، اختلالات رفتاری ، اقدام پژوهی ، رفتار دانش آموز ، تربیت اخلاقی ، اعتماد به نفس ، محیط امن ، صداقت