نگاهی درزمانی به حالت مفعولی در بلوچی

فرسایش و نوسازی نظام حالت، یکی از بنیادی ترین فرایندهای تحول در تاریخ زبان های ایرانی است. این پژوهش برپایه چارچوب نظری استیلو (Stilo, ۲۰۰۸) و کولیکف (Kolikov,۲۰۰۹) با رویکردی توصیفی - تحلیلی به بررسی تحول درزمانی و تنوع هم زمانی حالت مفعولی در گونه های مختلف بلوچی می پردازد. داده های پژوهش از پیکره های معتبر، منابع توصیفی و داده های میدانی از گونه های غربی، شرقی و جنوبی گردآوری شده اند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که بلوچی در روند ایجاد و تحول حالت مفعولی، یک نظام چندوجهی را برای نشانه گذاری مفعول توسعه داده است. این نظام شامل سه راهبرد اصلی است:۱- نوسازی بیرونی از طریق دستوری شدگی حرف اضافه rāy و ایجاد پایانه  –ārā ؛ ۲- نوسازی درونی در قالب نظام مفعول نمایی افتراقی که با حساسیت به سلسله مراتب های جانداری و معرفگی، پایانه های حالت غیرمستقیم را به صورت هوشمندانه به کار می گیرد؛ ۳- یک راهبرد نحوی جایگزین که در آن واژه بست های شناور فاعلی به ابزاری برای نشانه گذاری مفعول، حتی در زمان های غیرگذشته تبدیل شده اند.

کلیدواژه ها:

حالت ، حالت مفعولی ، بلوچی ، مفعول نمایی افتراقی ، دستوری شدگی ، نوسازی حالت