اثربخشی نمایش درمانی گروهی مبتنی بر مفاهیم روان شناسی تحلیلی یونگ بر اضطراب و مهارت های اجتماعی نوجوانان و جوانان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم

مقدمه: اختلال طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorder؛ ASD) با مشکلات پایدار در تعاملات اجتماعی و ارتباطی همراه است و اضطراب نیز از مشکلات هیجانی شایع در این افراد است. نمایش درمانی با استفاده از فعالیت های نمایشی، نقش آفرینی و تعامل گروهی می تواند فرصت هایی برای بیان هیجان و تمرین رفتارهای اجتماعی فراهم کند. بااین حال، شواهد درباره اثربخشی نمایش درمانی گروهی مبتنی بر مفاهیم روان شناسی تحلیلی یونگ در افراد مبتلا به ASD محدود است. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی این مداخله بر اضطراب و مهارت های اجتماعی انجام شد. روش کار: این پژوهش نیمه تجربی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و گروه کنترل در سال ۲۰۲۵ انجام شد. چهل نوجوان و جوان ۱۴ تا ۲۸ ساله مبتلا به ASD از یک مرکز توان بخشی تهران به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت غیرتصادفی در دو گروه مداخله و کنترل (هر گروه ۲۰ نفر) قرار گرفتند. گروه مداخله در ۱۰ جلسه هفتگی ۹۰ دقیقه ای نمایش درمانی گروهی مبتنی بر مفاهیم منتخب روان شناسی تحلیلی یونگ شرکت کرد و گروه کنترل خدمات معمول توان بخشی را دریافت نمود. اضطراب و مهارت های اجتماعی به ترتیب با پرسشنامه اضطراب بک و مقیاس ارزیابی مهارت های اجتماعی متسون سنجیده شد. داده ها با تحلیل کوواریانس و کنترل نمرات پیش آزمون در SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. یافته ها: هر ۴۰ شرکت کننده مطالعه را تا پس آزمون تکمیل کردند. میانگین اضطراب در گروه مداخله از ۴۹,۲۰±۶,۴۰ به ۳۰,۱۰±۵,۳۰ کاهش یافت، درحالی که در گروه کنترل از ۴۸,۷۰±۶,۸۰ به ۴۷,۹۰±۶,۵۰ تغییر کرد. تفاوت دو گروه پس از کنترل پیش آزمون معنی دار بود (F(۱,۳۷)=۸۶,۸۵، ۰,۰۰۱>P، ηp²=۰,۷۰). میانگین مهارت های اجتماعی در گروه مداخله از ۵۴,۱۰±۶,۱۰ به ۶۶,۳۰±۷,۴۰ افزایش یافت، درحالی که در گروه کنترل از ۵۳,۸۰±۶,۳۰ به ۵۴,۶۰±۶,۵۰ رسید؛ این تفاوت نیز معنی دار بود (F(۱,۳۷)=۱۹,۳۶، ۰,۰۰۱>P، ηp²=۰,۳۴). میانگین های تعدیل شده اضطراب در گروه های مداخله و کنترل به ترتیب ۳۰,۴۲ و ۴۷,۵۸ و برای مهارت های اجتماعی ۶۵,۸۱ و ۵۵,۰۹ بود. نتیجه گیری: نمایش درمانی گروهی مبتنی بر مفاهیم روان شناسی تحلیلی یونگ، در مقایسه با خدمات معمول توان بخشی، با کاهش اضطراب و بهبود مهارت های اجتماعی در نوجوانان و جوانان مبتلا به ASD همراه بود. با توجه به حجم نمونه محدود، تخصیص غیرتصادفی، ناهمگونی سنی و نبود پیگیری، تعمیم یافته ها باید با احتیاط انجام شود.

کلیدواژه ها:

Autism Spectrum Disorder ، Drama Therapy ، Analytical Psychology ، Anxiety ، Social Skills. ، اختلال طیف اوتیسم ، نمایش درمانی ، روان شناسی تحلیلی ، اضطراب ، مهارت های اجتماعی.