بررسی تاثیر تنک کردن بر رویش شعاعی گونه کاج بادامی (.Pinus pinea L) در جنگل کاری منطقه زاغمرز – بهشهر

سابقه و هدف: درک تغییرپذیری زمانی- مکانی رشد شعاعی درخت و پاسخ بوم شناختی آن، مبنایی برای ارزیابی آسیب پذیری و رشد جنگل در مقابل تغییرات محیطی است. پاسخ رشد جوامع گیاهی مشتمل بر انواع تیپ توده های درختان ممکن است به پارامترهای اقلیمی، عملیات پرورشی و تنش های رقابت، بستگی داشته باشد. گاه شناسی درختی، فنی قابل اعتماد و به خوبی تکرارپذیر برای آشکارسازی مقدار رشد درختان در مقیاس زمانی است. باتوجه به افزایش تقاضای کشور برای منابع چوبی و نقش کاج بادامی (Pinus pinea L.) در جنگل کاری های شمال ایران، پژوهش پیش رو با هدف بررسی پاسخ رویشی این گونه به عملیات تنک کردن از طریق تحلیل تغییرات رویش شعاعی در جنگل کاری منطقه زاغمرز- بهشهر انجام شد.مواد و روش ها: برای این منظور، توده دست کاشت کاج بادامی واقع در نهالستان زاغمرز- بهشهر در سه کیلومتری جنوب دریای خزر انتخاب شد. پس از جنگل گردشی و بازدید از منطقه مورد مطالعه، ۲۰ اصله کاج بادامی از قسمت های تنک شده به صورت تصادفی انتخاب شد. از هر درخت، دو نمونه رویشی (در جهت غربی (نمونه ۱) و شرقی (نمونه ۲)) در ارتفاع برابرسینه با استفاده از مته سال سنج استخراج شد. پس از انتقال به آزمایشگاه، پهنای دایره های رویش نمونه ها توسط بینوکولار، میز اندازه گیری LINTAB و نرم افزار TSAPWin با دقت ۰۱/۰ اندازه گیری شد.نتایج: براساس یافته های به دست آمده، گاه شناسی ایجادشده با میانگین حساسیت ۰/۱۱ و مقادیر GLK در دامنه ۶۰ تا ۱۰۰ درصد، از کیفیت مناسب و الگوی رویشی مشترک و هم زمانی قابل قبولی بین درختان برخوردار بود.. باتوجه به میانگین به نسبت زیاد پهنای حلقه های رویشی در بخش عمده ای از درختان (حدود ۳/۰ تا ۵/۰ میلی متر)، به نظر می رسد عملیات تنک کردن انجام شده در سال ۱۳۸۴ سبب کاهش موثر رقابت و بهبود دسترسی درختان به نور و منابع رشد شده است. همچنین، انطباق کامل دو نمونه شرقی و غربی هر درخت نشان دهنده یکنواختی کاهش رقابت و تعادل نورگیری پس از تنک کردن است. عملیات تنک کردن، تاثیر مثبت و قابل توجهی بر افزایش رویش شعاعی کاج بادامی داشت. به طوری که میانگین پهنای حلقه ها در دوره ده ساله پس از تنک کردن حدود ۲۰ درصد بیشتر از ده سال پیش از آن بود. بررسی جهت گیری رشد نشان داد که میانگین رویش شعاعی در سمت غرب تنه حدود هشت درصد بیشتر از سمت شرق بود که این تفاوت ناشی از دریافت نور بیشتر پس از حذف رقابت تاجی تفسیر می شود.نتیجه گیری کلی: درمجموع، یافته ها تایید می کنند که تنک کردن در توده های کاج بادامی، اثر مثبت بلندمدت بر رشد شعاعی دارد و می تواند به عنوان راهکار مدیریتی موثر در جنگل کاری های شمال کشور توصیه شود.

کلیدواژه ها:

حلقه های رویشی ، رویش قطری ، عملیات پرورشی ، گاه شناس