تاثیر ترکیبات غیر استروئیدی بر بیان برخی از ژن‎ های پیش‎ التهابی، ضدالتهابی و فاکتورهای رشد شبه انسولین در مرغ ‎های مادر گوشتی مسن

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: به ‎‎طور کلی عواملی هم چون عفونت‎ های سیستم تنفسی، تنش ‎های محیطی، استرس گرمایی مزمن، عفونت های انگلی روده ای، اختلالات تغذیه ای، بیماری کبد و افزایش دفعات تخمک‎ ریزی (همراه با حمله عوامل میکروبی) باعث ایجاد التهاب مزمن در تخمدان می شوند که در مرغ های مسن تر، این التهاب تخمدانی شدیدتر است. التهاب مزمن یک پاسخ مداوم و طولانی‎ مدت میزبان به محرک ‎های التهابی است. با افزایش سن مرغ‎ های تخم گذار، تغییرات ریزساختاری فولیکول ها همراه با علامت های التهاب و استرس اکسیداتیو گزارش شده ‎اند. عوارض التهابی مرتبط با سن در مرغ‎ های مادر گوشتی می توانند با ایجاد عدم تعادل میان ژن های پیش التهابی (مانند IL-۱β، IL-۶، TNF-α و COX-۲) و ژن های ضد التهابی (نظیر IL-۱۰ و TGF-β)، کارایی تولیدمثلی، ویژگی‎ های تخم‎ مرغ و وضعیت متابولیکی را مختل کنند. در سال های اخیر، سه رویکرد غیر استروئیدی نظیر عصاره ی پوست درخت بید (دارای سالیسین)، بره موم و داروی ضدالتهاب انتخابی COX-۲ (سلوکسیب) برای کاهش التهاب و تغییرات بیان ژن های مرتبط با التهاب مورد توجه قرار گرفته اند. عصاره سالیکس و برخی از اجزای آن دارای خواص ضدالتهابی، ضد تکثیر و ضد میکروبی قوی است. به ‎‎نظر می‎ رسد که عوارض جانبی آن در مقایسه با داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی از جمله آسپرین کمتر باشند. بره‎ موم ماده‎ای چسبنده است که توسط زنبور عسل کارگر از صمغ گیاهان جمع‎ آوری و با موم و سایر اجزاء ترکیب می‎ شود. ‎طور کلی، بره ‎موم به‎ عنوان یک ماده ضد التهابی با مهار و تنظیم کم سایتوکین‎ های پیش‎ التهابی مرتبط با آن ها مانند IL-۱β وIL-۶  عمل می‎ کند. از سوی دیگر، سلوکسیب با مهار انتخابی COX-۲ و در نتیجه کاهش سنتز پروستاگلاندین ها، الگوی بیان ژن های التهابی را به نفع خاموشی پاسخ های مخرب تغییر می دهد. دارو‎های ضد‎التهابی غیر استروئیدی به ‎طور گسترده مورد استفاده قرار می‎ گیرند و سمیت کمتر کوکسیب‎ ها در دستگاه گوارش نشان ‎دهنده یک مزیت بالقوه مهم نسبت به غیر انتخابی است. هدف از این پژوهش، بررسی اثر این سه رویکرد تولید فاکتورهای ضد التهابی، کاهش و کنترل التهاب در اواخر دوره تخم‎ گذاری در مرغ مادر گوشتی بود. مواد و روش‎ ها: برای انجام این پژوهش، تعداد ۸۰ قطعه مرغ و ۱۰ قطعه خروس نژاد راس (سن مرغ‎ های مادر ۵۲ هفته با میانگین وزن ۳۸۶۰ گرم) در سالن پرورش طیور به ‎مدت پنج هفته (هفته اول سازگاری و چهار هفته آزمایش تیمارها) در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تیمار و چهار تکرار نگهداری شدند. تیمارهای آزمایشی شامل تیمار اول: شاهد با تغذیه جیره پایه، تیمار دوم: جیره پایه به علاوه عصاره الکلی بره ‎موم با دوز ۱۰۰ میلی‎ گرم به‎ ازای وزن متابولیک بدن هر مرغ در روز به‎ صورت خوراکی به مرغ‎ ها داده شد؛ تیمار سوم: جیره پایه به علاوه داروی ضد التهاب (غیر استروییدی) سلوکسیب با دوز ۱۵ میلی‎ گرم به‎ ازای وزن متابولیک بدن هر مرغ به ‎صورت خوراکی به مرغ ‎ها داده شد؛ تیمار چهارم: جیره پایه به علاوه عصاره الکلی پوست درخت بید با دوز ۱۵۰ میلی‎ گرم به‎ ازای وزن متابولیک بدن هر مرغ در روز به‎ صورت خوراکی به مرغ ‎ها داده شد. عصاره‎ های بره‎ موم و پوست درخت بید (به‎ صورت پودری) به ‎همراه داروی سلوکسیب برای جلوگیری از اکسید شدن، روزانه به جیره اضافه شدند. همچنین مرغ‎ ها در ۲۴ ساعت، به ‎مدت ۱۴ ساعت در معرض نور قرار گرفتند. در روز پایانی پژوهش، از یک قطعه مرغ از هر تکرار ۲ میلی‎ لیتر خون از سیاهرگ بال گرفته شد. نمونه‎ ها بلافاصله توسط زنجیره سرد به آزمایشگاه فیزیولوژی منتقل و در فریزر منفی ۸۰ درجه سانتی‎ گراد تا زمان انجام مراحل سنجش بیان ژن نگهداری شدند. ژن‎ های مورد بررسی شامل IGFBp۲،IL-۱ ، IL-۶، IL-۱۰، IGF-۱، IGF-۲ ، IGF-۱R وTNF-α  بودند. برای هریک از نمونه ‎ها چرخه آستانه (CT) در دستگاه Real-Time PCR تعیین شد. واکنش با استفاده از آغازگرهای اختصاصی و کیت‎ های مربوطه (شرکت سیناکلون و یکتا تجهیز)، در دستگاه چرخه حرارتی مجهز به سیستم تابش نوری انجام شد. بیان ژن GAPDH به ‎عنوان بیان ژن مرجع مورد استفاده قرار گرفت. داده‎ های به‎ دست ‎آمده برای محاسبه مقدار بیان نسبی ژن‎ ها وارد نرم‎ افزار Excel شدند. برای اندازه‎ گیری بیان نسبی ژن‎ ها، با استفاده از روش ۲-ΔΔCT واکاوی اولیه انجام شد. داده‎ های به ‎دست‎ آمده با استفاده از رویه GLM در نرم ‎افزار آماری SAS نسخه ۹.۱ تجزیه و تحلیل شدند. مقایسه میانگین‎ ها با استفاده از آزمون چند دامنه ‎ای دانکن و سطح معنی‎ داری ۵ درصد انجام شد. یافته ‎ها: دراین پژوهش، تیمار با عصاره پوست درخت بید موجب افزایش معنی داری در بیان نسبی ژن‎های IL-۶ وIL-۱۰  شد ( ۰/۰۵>P). مصرف عصاره بره موم افزایش معنی‎داری در بیان نسبی ژنIGF-۱  نسبت به سایر تیمارها داشت (۰/۰۵>P). هیچ یک از تیمارها، شامل عصاره ها و داروی سلوکسیب، اثر معنی داری بر سایر ژن های مرتبط با فاکتورهای رشد انسولین (IGF-۱R،IGF-۲  و IGFBP۲) نسبت به شاهد نشان ندادند. نتیجه گیری: یافته های مطالعه حاضر نشان می دهد که عصاره پوست بید می تواند به‎ عنوان یک عامل ضدالتهاب طبیعی امیدوار کننده برای کاهش پاسخ های التهابی مرتبط با سن در مرغ های مادر گوشتی در اواخر دوره تخم گذاری عمل کند. با این‎ حال، تحقیقات بیشتر شامل سطوح مختلف دوز، دوره های طولانی تر مکمل سازی و ارزیابی ها در مراحل مختلف تولید برای تایید اثربخشی آن و ایجاد پروتکل های کاربردی بهینه مورد نیاز است. با توجه به سن بالای مرغ ها، وضعیت التهابی پایه زیاد و وجود تنش ‎های محیطی، دوزهای تجویز شده ممکن است برای ایجاد تغییرات قابل ‎توجه در بیان اکثر ژن های مرتبط با فاکتور رشد شبه انسولین و پیش‎‎ التهابی کافی نبوده باشند. بنابراین، سطوح بالاتر مکمل سازی یا مدت زمان طولانی تر درمان ممکن است برای دستیابی به اثرات قابل اندازه گیری بر روی این نشانگرهای مولکولی ضروری باشد.

کلیدواژه ها:

Anti-inflammatory ، Broiler breeder ، Gene expression ، Insulin-like growth factor ، Pro-inflammatory ، مرغ مادر گوشتی ، پیش ‎التهابی ، ضد التهابی ، بیان ژن ، فاکتورهای شبه انسولین