چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: در دهه های اخیر، صنعت طیور جهانی با چالش های متعددی به ویژه محدودیت های فزاینده قانونی و نگرانی های عمومی نسبت به استفاده از آنتی بیوتیک های محرک رشد مواجه شده است. این محدودیت ها عمدتا ناشی از خطر بروز مقاومت های میکروبی و تهدید سلامت عمومی هستند و ضرورت جستجوی جایگزین های ایمن و مناسب را پررنگ تر ساخته اند. در این میان، پری بیوتیک ها به عنوان ترکیبات غیر قابل هضم که بستر مناسبی را برای رشد باکتری های مفید روده فراهم می کنند، توجه فراوانی را به خود جلب کرده اند. شواهد پژوهشی نشان دادهاند که مصرف این ترکیبات می تواند با افزایش جمعیت میکروبی مفید، تولید اسیدهای چرب کوتاه زنجیر، تحریک سیستم ایمنی و بهبود ویژگی های ریخت شناختی روده، عملکرد کلی طیور را ارتقاء بخشد. با این حال، نتایج مطالعات انجام شده در این زمینه همواره یکسان و قطعی نبوده اند. این نا همگونی در نتایج احتمالا نشان می دهد که اثربخشی پریبوتیک ها تحت تاثیر نوع، مقدار مصرف و شرایط پرورش قرار می گیرد. از آن جا که محصولات ترکیبی جدید ممکن است اثرات متفاوت تری نسبت به پری بیوتیک های منفرد داشته باشند، ارزیابی آن ها اهمیتی دوچندان دارد. بر همین اساس، یک مکمل پری بیوتیکی تولید شده بر پایه ترکیب اینولین و دیواره سلولی مخمر ممکن است پاسخی کاربردی به نیاز صنعت طیور برای محرک های رشد غیر آنتی بیوتیکی باشد. لذا، این پژوهش با هدف ارزیابی اثرات یک
پری بیوتیک ترکیبی بر صفات تولیدی، جمعیت میکروبی و ویژگی های ریخت شناختی روده جوجه های گوشتی طراحی و اجرا شد.
مواد و روش ها: پژوهش حاضر با استفاده از ۷۵۰ قطعه جوجه یک روزه سویه راس ۳۰۸ (مخلوط دو جنس با نسبت مساوی) در قالب طرح کاملا تصادفی با پنج تیمار، پنج تکرار و ۳۰ قطعه جوجه در هر تکرار (پن) انجام شد. گروه های آزمایشی شامل پرندگان دریافت کننده: ۱) جیره پایه فاقد
پری بیوتیک (شاهد)، ۲ تا ۴) جیره های پایه حاوی پری بیوتیک پرولین (بر پایه اینولین و دیوار سلولی مخمر ساکارومایسس سرویسیه) به ترتیب به میزان ۵۰۰، ۷۵۰ و ۱۰۰۰ گرم در تن و ۵) جیره پایه حاوی آنتی بیوتیک (زینک باسیتراسین) به میزان ۱۰۰۰ گرم در تن خوراک بودند که از سن ۱ تا ۴۲ روزگی در اختیار پرندگان قرار گرفتند. در پایان هر دوره پرورش (سنین ۱۰، ۲۴ و ۴۲ روزگی)، وزن کشی گروهی و اندازه گیری خوراک مصرفی هر تکرار انجام و تلفات روزانه ثبت و توزین شدند تا ضریب تبدیل غذایی، درصد ماندگاری، شاخص تولید و هزینه خوراک مصرفی به ازای هر کیلوگرم وزن زنده محاسبه شوند. در سن ۴۲ روزگی، از دو پرنده در هر واحد آزمایشی خون گیری و تیتر آنتی بادی علیه واکسن های بیماری های نیوکاسل و آنفلوآنزا به روش مهار هماگلوتیناسیون تعیین شد. علاوه بر این، از یک پرنده دیگر در هر تکرار خون گیری با سرنگ حاوی هپارین انجام شد تا شمارش تفریقی گلبول های سفید انجام و نسبت هتروفیل به لنفوسیت محاسبه شود. در همین سن، دو پرنده با وزن نزدیک به میانگین هر گروه کشتار و محتوای ایلئوم آن ها جمع آوری شد تا جمعیت میکروبی شامل لاکتوباسیلوس ها، کلی فرم ها و باکتری های گرم منفی در محیط های کشت اختصاصی شمارش شوند. همچنین، نمونه های بافت بخش میانی ژژونوم پس از جداسازی، با هماتوکسیلین و ائوزین رنگ آمیزی شدند و ویژگی های ریخت شناختی شامل طول و ضخامت پرز، عمق کریپت، نسبت طول پرز به عمق کریپت و مساحت سطح پرز محاسبه شدند. کلیه داده ها با رویه GLM نرم افزار SAS نسخه ۹/۴ مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند و مقایسه میانگین ها با آزمون دانکن در سطح معنی داری ۵ درصد انجام گرفت. علاوه بر این، برای تعیین روابط خطی یا درجه دوم بین سطوح مصرف پری بیوتیک، داده ها مورد آنالیز اورتوگونال قرار گرفتند و معنی دار بودن آن در سطح ۵ درصد گزارش شد.
یافته ها: در سن ۱۰ روزگی افزودن ۷۵۰ گرم در تن خوراک پری بیوتیک سبب بهبود معنی دار وزن بدن و ضریب تبدیل غذایی جوجه های گوشتی نسبت به سایر گروه های آزمایشی شد (۰.۰۵>P). این در حالی بود که در سن ۲۴ روزگی، کمترین ضریب تبدیل غذایی مربوط به گروه دریافت کننده ۵۰۰ گرم
پری بیوتیک بود و اختلاف آن با گروه های شاهد و مصرف کننده ۷۵۰ گرم پری بیوتیک در تن خوراک معنی دار بود (۰.۰۵>P). در سن ۴۲ روزگی، افزودن ۵۰۰ گرم پری بیوتیک به هر تن خوراک سبب بهبود معنی دار وزن بدن، ضریب تبدیل غذایی و شاخص تولید نسبت به گروه شاهد شد (۰.۰۵>P). درصد ماندگاری در گروه های مصرف کننده ۱۰۰۰ گرم در تن پری بیوتیک و آنتی بیوتیک بالاتر از سایر گروه های آزمایشی بود (۰.۰۵>P). کمترین هزینه خوراک مصرفی بهترتیب در گروه های مصرف کننده ۵۰۰ گرم در تن پری بیوتیک و آنتی بیوتیک مشاهده شد و اختلاف گروه اول نسبت به سایر گروههای آزمایشی بهجز آنتیبیوتیک معنیدار بود (۰.۰۵>P). استفاده از سطوح مختلف پری بیوتیک در جیره اثر معنی داری بر خوراک مصرفی (در دورهه ای مختلف پرورش)، تیتر آنتی بادی در پاسخ به واکسیناسیون علیه ویروس بیماری های نیوکاسل و آنفلوآنزا و نیز شمارش تفریقی گلبول های سفید خون نداشت (۰/۰۵
P). افزودن سطوح مختلف پری بیوتیک به صورت خطی و درجه دوم سبب افزایش معنی دار جمعیت لاکتوباسیلوس های موجود در محتویات ایلئوم شد (۰.۰۵>P).
نتیجه گیری: به طور کلی، استفاده از پری بیوتیک به عنوان یک جایگزین مناسب برای آنتی بیوتیک محرک رشد، صفات تولیدی، ویژگی های ریخت شناختی و جمعیت میکروبی روده جوجه های گوشتی را بهبود داد. با در نظر گرفتن کاهش هزینه خوراک مصرفی به ازای هر کیلوگرم وزن زنده (بیش از ۵/۵ درصد نسبت به گروه شاهد)، افزودن این محصول به میزان ۵۰۰ گرم در هر تن خوراک قابل توصیه است.