تاثیر تراکم جوجه‎ ریزی و افزودن ویتامین C + E بر عملکرد، ویژگی های لاشه، فراسنجه های خون و جمعیت میکروبی سکوم جوجه های گوشتی

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: امروزه، تراکم پرنده در سالن‎ های پرورشی یکی از مهم ‎ترین مسائل در صنعت پرورش جوجه های گوشتی است که می تواند سلامتی و عملکرد جوجه های گوشتی را تحت تاثیر قرار دهد. با افزایش تعداد پرنده در هر مترمربع می ‎توان از فضای سالن پرورش به نحو مطلوب‎ تری استفاده نمود، به شرط آن که تراکم زیاد تاثیر منفی بر سلامت، رفاه و عملکرد پرنده نداشته باشد. به ‎منظور کاهش تنش، با افزایش سن پرنده و افزایش وزن، تراکم جوجه در سالن را باید کاهش داد. افزایش تراکم گله سبب کاهش وزن، مصرف خوراک و عملکرد جوجه های گوشتی می شود؛ همچنین، تراکم زیاد می تواند سبب ایجاد تنش شود که این امر نیز سبب کاهش عملکرد رشد و رفاه پرنده می‎ شود. با افزایش تراکم، جریان هوا در سطح بدن پرنده کاهش می‎ یابد و سبب بروز تنش گرمایی می شود. افزایش پرنده در هر مترمربع سبب کاهش فعالیت آن‎ ها می شود که این امر باعث تورم بالشتک پا، زخم مفصل خرگوشی و پوست سینه می شود. شیوع سوختگی، التهاب بالشتک پا و مفصل خرگوشی در جوجه های گوشتی در تراکم زیاد به‎ علت عدم وجود فضای کافی و کاهش تحرک پرنده است و همچنین کیفیت بستر نیز به‎ سرعت کاهش می‎‎ یابد. تراکم زیاد سبب ایجاد تنش اکسیداتیو در جوجه های گوشتی می شود. با افزودن بعضی از ویتامین ها، مثل E،C  و D۳، می توان تاثیرات منفی ناشی از تنش مربوط به تراکم را کاهش و کیفیت لاشه و عملکرد پرندگان را بهبود بخشید. ویتامین E با حذف کردن رادیکال های آزاد از تخریب غشا سلول و نشت مواد داخل سلول به خارج و از بین بردن یکنواختی سلول ها جلوگیری می کند. ویتامین C یک آنتی‎ اکسیدان است و سبب بازسازی ویتامین E، ساخت کلاژن، بهبود وضعیت استخوان، افزایش وزن و مصرف خوراک در تراکم زیاد می شود. لذا، هدف از انجام این پژوهش، بررسی تاثیر افزودن ویتامین های C و E در تراکم های مختلف جوجه‎ ریزی بر عملکرد، ویژگی‎ های لاشه، فراسنجه های خون و جمعیت میکروبی سکوم جوجه های گوشتی بود. مواد و روش ‎ها: این تحقیق در بهار سال ۱۴۰۳ در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری انجام گرفت و به روش آزمایش فاکتوریل ۲×۲ در قالب طرح کاملا تصادفی با ۲۴۰ قطعه جوجه گوشتی نر سویه تجاری راس ۳۰۸ یک‎ روزه با چهار تیمار و چهار تکرار با تراکم ۱۴ و ۱۶ قطعه پرنده در هر مترمربع از واحد آزمایشی انجام شد. تیمارهای این تحقیق عبارت بودند از ۱- تیمار با تراکم ۱۴ قطعه جوجه در هر مترمربع بدون افزودن ویتامین C +E، ۲- تیمار با تراکم ۱۴ قطعه جوجه در هر مترمربع با افزودن ویتامین C + E، ۳- تیمار با تراکم ۱۶ قطعه جوجه در هر مترمربع بدون افزودن ویتامین C +E، و ۴- تیمار با تراکم ۱۶ قطعه در هر مترمربع با افزودن ویتامین E + C. همچنین در پایان آزمایش ویژگی های لاشه، فراسنجه های خون و جمعیت میکروبی سکوم بررسی شد و عملکرد پرندگان در حین آزمایش به‎ صورت دوره ای مورد بررسی قرار گرفت. نتایج: تراکم ۱۴ قطعه در هر مترمربع در دوره آغازین سبب افزایش مصرف خوراک و افزایش وزن شد (۰.۰۵>P). افزودن ویتامین ‎های C +E  در دوره آغازین سبب کاهش وزن شد (۰.۰۵>P). اثرات متقابل تراکم و افزودن ویتامین در دوره آغازین بر مصرف خوراک و در دوره آغازین و رشد بر افزایش وزن معنی دار بود (۰.۰۵>P). بیشترین مقدار مصرف خوراک و افزایش وزن در تیمار با تراکم ۱۶ قطعه در هر متر مربع، با افزودن ویتامین‎ های  C+E  در دوره آغازین مشاهده شد. در دوره رشد، بیشترین افزایش وزن مربوط به تیمار با تراکم ۱۶ قطعه با افزودن ویتامین ‎های  C+E  بود. تراکم ۱۴ قطعه سبب کاهش درصد وزن بورس فابریسیوس شد (۰.۰۵>P). افزایش تراکم به ۱۶ قطعه در هر مترمربع سبب افزایش غلظت گلوکز پلاسما در سن ۲۱ روزگی شد (۰.۰۵>P) و همچنین اثر افزودن ویتامین ‎های فوق در سن ۲۱ روزگی سبب افزایش غلظت LDL پلاسما شد (۰.۰۵>P). اثرات متقابل تراکم و افزودن ویتامین در سن ۲۱ روزگی سبب افزایش غلظت گلوکز پلاسما در تیمار های با تراکم ۱۶ قطعه با افزودن ویتامین شدند (۰.۰۵>P). اثر تراکم در سن ۳۹ روزگی سبب افزایش غلظت HDL پلاسما و کاهش غلظت LDL پلاسما شد (۰.۰۵>P). اثرات متقابل تراکم ۱۶ قطعه در هر متر مربع و افزودن ویتامین‎ های C +E  سبب افزایش غلظت HDL پلاسما در تراکم های ۱۴ و ۱۶ قطعه با افزودن ویتامین شدند (۰.۰۵>P). اثر افزودن ویتامین سبب افزایش جمعیت باکتری های کلی فرم شد (۰.۰۵>P). اثرات متقابل تراکم و افزودن ویتامین سبب افزایش جمعیت کلی فرم ها در تیمار هایی که ویتامین مصرف کرده بودند شد (۰.۰۵>P). اثر تراکم و افزودن ویتامین و اثرات متقابل آن‎ها بر نمرات بدنی (زخم های بالشتک پا، مفصل خرگوشی، سوختگی سینه و زخم های روده) جوجه های گوشتی معنی‎دار نبود. تراکم ۱۴ قطعه سبب کاهش pH بستردر روز ۳۸ پرورش شد (۰.۰۵>P). اثر متقابل تراکم و افزودن ویتامین در تیمار با تراکم ۱۶ قطعه و افزودن ویتامین ‎های C وE  در سن ۳۸ روزگی سبب کاهش pH بستر شد (۰.۰۵>P). افزایش تراکم به ۱۶ قطعه در هر مترمربع و افزودن ویتامین‎ های C وE  بر عملکرد، ویژگی های لاشه (وزن لاشه، ران، سینه، و چربی محوطه شکمی)، اندام ها، و سلامت (نمرات بدنی) جوجه های گوشتی معنی ‎دار نبود. نتیجه گیری: به‎ طور کلی، تراکم ۱۶ قطعه در هر مترمربع با و بدون افزودن ویتامین‎ های C و E، تا سن ۴۲ روزگی تاثیر منفی بر عملکرد کل دوره، ویژگی‎ های لاشه و سلامت جوجه های گوشتی سویه تجاری راس ۳۰۸ نداشت.

کلیدواژه ها:

Feed conversion ratio ، Feed consumption ، Growth ، Litter ، Welfare indices ، بستر ، رشد ، شاخص های رفاه ، ضریب تبدیل غذایی ، مصرف خوراک