ارزیابی صفات رشد بزهای دورگ عدنی × سانن در شرایط اقلیمی استان بوشهر

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: جمعیت بالای بز در استان بوشهر نشان دهنده سازگاری مطلوب این گونه با شرایط محیطی منطقه است. بزهای بومی تولیدات پایینی دارند و اغلب، پرورش آن‎ ها ‎صورت صنعتی اقتصادی نیست. از آن‎ جا که هدف اصلی پرورش دام، افزایش سود دامدار است، لازم است تا تولیدات دامداری افزایش پیدا کنند. یکی از راه های افزایش تولیدات دام های بومی، استفاده از دام های نر برتر خارجی از طریق آمیخته‎گری جهت وارد‎ نمودن ‍‍ژن های مطلوب به گله است. با توجه به اهمیت پرورش بز و نقش آن در تامین نیازهای پروتئینی جامعه، پروژه آمیخته گری بزهای بومی با بزهای نژاد سانن و آلپاین که دارای خصوصیت چند قلوزایی و رشد مطلوب هستند، به ‎‎عنوان راهی برای رسیدن به این اهداف، در حال اجرا و توسعه است. بنا بر این، تعیین میزان مناسب مشارکت ژن های خارجی در آمیخته گری و بررسی عملکرد تولیدی و تولیدمثلی بزهای دورگ در مناطق گرمسیری از پرسش های کلیدی در برنامه های اصلاح ‎نژاد است. بنا بر این، یکی از سوالات اساسی این است که خصوصیات تولیدی بزهای آمیخته به ‎‎ویژه در مناطق گرمسیر چگونه است؟ مواد و روش ها: در این تحقیق از ۹۶۴۵ رکورد مربوط به زایش‎های مختلف و رکوردهای وزن بدن بزهای عدنی و دورگ عدنی × سانن که در ایستگاه اصلاح نژاد بز عدنی تنگستان طی سال های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۹جمع‎آوری شده بود، استفاده گردید. دام ها در مدت ۶ ماه از سال در مرتع چرا کردند و در بقیه ایام سال تغذیه‎ دستی شدند. برنامه جفت گیری حیوانات نیز کنترل ‎شده بود. اطلاعات شناسنامه ای هر دام شامل شماره حیوان، شماره پدر، شماره مادر، تاریخ تولد، تاریخ زایش، تاریخ های وزن کشی، جنس بزغاله های متولد‎ شده، تیپ تولد، وزن تولد، وزن ۳ ماهگی، وزن ۶ ماهگی، وزن ۹ ماهگی، وزن ۱۲ ماهگی، تاریخ‎های رکوردبرداری و سهم نژادی بود. صفات وزن چهار گروه ژنتیکی بز عدنی، آمیخته ۲۵ درصد سانن، آمیخته ۵۰ درصد سانن و آمیخته ۷۵ درصد سانن مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای ویرایش و استخراج فایل های نهایی رکوردها، از نرم افزار فاکس‎پرو و اکسل (۲۰۱۰) استفاده گردید و آنالیز رکوردها در نرم‎افزار R (نسخه ۴.۱.۱) انجام شد. تجزیه آماری صفات رشد با استفاده از مدل خطی عمومی (GLM) و مقایسات گروه‎های ژنتیکی با آزمون دانکن انجام شدند. یافته ها: با افزایش سهم نژادی بز سانن در بزهای آمیخته ، میانگین همه صفات وزن افزایش یافت و در گروه نژادی ۷۵ درصد سانن به بیشترین مقدار رسید. مقایسه میانگین صفات وزن نشان داد که بین گروه های مختلف ژنتیکی از نظر آماری، تفاوت معنی داری وجود داشت (۰/۰۵>P). بیشترین میانگین صفات وزن مربوط به آمیخته با ۷۵ درصد ژنوتیپ سانن بود که با میانگین وزن سایر گروه های نژادی تفاوت معنی داری داشت که این نشان ‎دهنده اثر معنی دار نژاد پدری بر صفات وزن بزغاله ها است. با توجه به این که سن شیرگیری ۳ ماهگی و سن فروش بزغاله ۳ تا ۶ ماهگی است، مشاهده می گردد که وزن ۳ و ۶ ماهگی در بزغاله های آمیخته ۷۵ درصد سانن، بیش از ۶۰ درصد سنگین تر از بزغاله های عدنی است و این مساله برای دامدار بسیار مطلوب است هرچند که باید مدیریت پرورش مناسب تری داشته باشد که با توجه به تورم موجود در جامعه، وزن فروش بیشتر برای پرورش دهندگان بسیار مهم است. نتیجه گیری: نتایج این تحقیق نشان دادند که بزهای دورگ حاصل از آمیزش بز عدنی و بز سانن در تمام صفات مورد بررسی نسبت به بزهای عدنی برتری داشتند. برای بسیاری از صفات مورد مطالعه، گروه ژنتیکی ۷۵ درصد سهم نژاد سانن در مقایسه با سایر گروه‎های ژنتیکی برتری داشت و بنابراین این گروه ژنتیکی برای شرایط استان بوشهر پیشنهاد می شود. ضمن این که وزن های ۳ و ۶ ماهگی در بزغاله های آمیخته ۷۵ درصد سانن، بیش از ۶۰ درصد سنگین تر از بزغاله های عدنی هستند و این مساله برای دامدار بسیار مطلوب است هر چند که باید مدیریت پرورش مناسب تری داشته ‎باشد که با توجه به تورم موجود در جامعه، وزن فروش بیشتر برای پرورش دهندگان بسیار مهم است. همچنین، باید دقت نمود که در برخی شرایط، بز بومی عملکرد بهتری نسبت به بزهای آمیخته دارد و بنا بر این، آمیخته گری برای هر نژاد و در هر شرایطی نمی تواند باعث بهبود صفات و در نهایت سود نهایی دامدار گردد.

کلیدواژه ها:

Adani goat ، Bushehr Province ، Crossbreeding ، Growth traits ، Saanen goat ، استان بوشهر ، آمیخته گری ، بز سانن ، بز عدنی ، صفات رشد