اثر تزریق مکمل های ویتامینی و معدنی در اواخر دوره آبستنی بر عملکرد و شاخص های التهابی میش های دالاق

سابقه و هدف: دوره انتقال در میش ها، که معمولا سه هفته پیش و سه هفته پس از زایش را دربر می گیرد، یکی از بحرانی ترین مراحل فیزیولوژیکی در طول چرخه تولیدمثل است. در این دوره، میش با تغییرات گسترده متابولیکی و هورمونی مواجه می شود که برای آماده سازی بدن جهت زایش و آغاز شیردهی ضروری است. اواخر آبستنی با کاهش مصرف خوراک و افزایش نیاز انرژی به دلیل رشد سریع جنین و توسعه غده پستانی همراه است. این ناهماهنگی میان دریافت و نیاز انرژی منجر به تعادل منفی انرژی (NEB) می شود که نتیجه آن بسیج ذخایر چربی بدن و افزایش غلظت اسیدهای چرب غیراستریفیه (NEFA) و بتاهیدروکسی بوتیرات (BHBA) در خون است. این تغییرات زمینه ساز بروز کتوز، کبد چرب و مسمومیت بارداری در میش ها می گردد. تعادل منفی انرژی همچنین سبب افزایش تولید گونه های فعال اکسیژن (ROS) و استرس اکسیداتیو می شود که با تضعیف سیستم ایمنی، خطر بروز التهاب و بیماری های متابولیک و عفونی را افزایش می دهد. در نتیجه، کیفیت آغوز، تولید شیر اولیه و رشد بره ها تحت تاثیر قرار می گیرد. در این شرایط، ویتامین ها و مواد معدنی به ویژه آن هایی که خاصیت آنتی اکسیدانی دارند، نقش مهمی در کاهش استرس اکسیداتیو و حفظ سلامت ایمنی ایفا می کنند. تامین کافی و متعادل این ریزمغذی ها در دوره انتقال، موجب بهبود پاسخ ایمنی، کاهش بروز اختلالات متابولیکی و افزایش عملکرد تولیدی می شود. بنابراین، تغذیه هدفمند و غنی از آنتی اکسیدان ها در دوره انتقال برای سلامت و بهره وری میش ها حیاتی است.مواد و روش ها: پژوهش حاضر به منظور بررسی اثر تزریق مکمل های ویتامینی و معدنی در اواخر دوره آبستنی بر عملکرد، قابلیت هضم، تولید شیر و شاخص های التهابی میش های دالاق با استفاده از ۴۰ راس میش نژاد دالاق با میانگین وزن ۷/۳ ± ۴۲، در اواخر دوره آبستنی به چهار تیمار و ده تکرار در قالب طرح کامل تصادفی تقسیم شدند. تیمارهای آزمایشی شامل: ۱) گروه شاهد (عدم تزریق مکمل ویتامینی و معدنی)، ۲) میش های دریافت کننده مکمل ویتامینی تزریقی، ۳) میش های دریافت کننده مکمل معدنی تزریقی و ۴) میش های دریافت کننده همزمان مکمل ویتامینی و معدنی تزریقی بود. جهت تعیین مقدار ماده خشک مصرفی روزانه پیش از وعده خوراک جدید پس آخور جمع آوری و توزین می شد. مقدار تولید و ترکیبات شیر اندازه گیری و ثبت گردید. جهت اندازه گیری قابلیت هضم میش ها، نمونه های مدفوع و خوراک در پنج روز پایانی آزمایش جمع آوری شد تا قابلیت هضم ماده خشک، ماده آلی، پروتئین خام، عصاره اتری و فیبر نامحلول در شوینده خنثی تعیین گردد. جهت اندازه گیری شاخص های التهابی و وضعیت آنتی اکسیدانی خون از ۶ تکرار هر تیمار در روزهای ۷ پیش از زایش، روز زایش و ۷ روز پس از زایش خونگیری انجام شد.یافته ها: نتایج حاصل از تاثیر تزریق مواد معدنی و ویتامین در اواخر بارداری نشان داد که مواد معدنی و ویتامین ها سبب بهبود وزن نهایی و مصرف خوراک پس از زایش میش ها شد و بیشترین مصرف خوراک برای میش های تزریق شده با مواد معدنی و ویتامین ها به صورت همزمان بود (۰۵/۰>P). همچنین، مواد معدنی و ویتامین ها سبب بهبود قابلیت هضم ماده خشک و فیبر نامحلول در شوینده خنثی میش ها شد (۰۵/۰>P). از طرفی، مواد معدنی و ویتامین ها تاثیری بر مقدار تولید، پروتئین، چربی و لاکتوز شیر میش ها نداشتند. از طرفی، تزریق مواد معدنی و ویتامین ها سبب کاهش BHBA، NEFA، ROS و OSI و افزایش SAC میش ها در هر سه زمان شد (۰۵/۰>P). بیشترین بهبود NEFA در همه زمان ها، ROS در پیش از زایش و روز زایش و SAC و OSI در پیش از زایش، مربوط به میش های دریافت کننده مواد معدنی و ویتامین ها به صورت همزمان بود. نتیجه گیری: با توجه به بهبود عملکرد وزنی، قابلیت هضم و شاخص خای التهابی میش ها، تزریق مواد معدنی و ویتامین ها به صورت همزمان در اواخر دوره آبستنی به میش ها توصیه می گردد.

کلیدواژه ها:

التهاب ، دوره انتقال ، میش دالاق ، مواد معدنی ، ویتامین