ارزیابی آلودگی میکروپلاستیک در رسوبات تالاب گمیشان، جنوب شرقی دریای خزر

تالاب گمیشان، به عنوان یکی از اکوسیستم های حساس و بین المللی ایران، تحت تاثیر ورودی های رودخانه ای، فعالیت های انسانی (ماهیگیری، کشاورزی و گردشگری) و جریان های دریایی قرار دارد و ممکن است مخزنی برای میکروپلاستیک ها باشد. هدف این پژوهش، بررسی حضور، فراوانی، اندازه، شکل، رنگ و ترکیب پلیمری میکروپلاستیک ها در رسوبات تالاب گمیشان بود. برای این منظور، نمونه برداری در زمستان سال ۱۴۰۳ از ۸ ایستگاه نمونه برداری شد. میکروپلاستیک ها با استفاده از استریومیکروسکوپ، میکروسکوپ الکترونی روبشی-پراش انرژی اشعه ایکس (SEM-EDX) و طیف سنجی مادون قرمز تبدیل فوریه (FTIR) شناسایی شد. نتایج نشان داد که میکروپلاستیک ها در تمام نمونه ها حضور داشتند. اندازه ذرات عمدتا متوسط بود؛ ۴۱٫۱۸٪ در محدوده ۱۰۰۰–۲۰۰۰ میکرومتر و بیش از ۷۶٪ کوچکتر از ۲۰۰۰ میکرومتر. شکل غالب فیبرها (۷۰٫۵۹٪) بود، پس از آن قطعات (۱۸٫۸۲٪) و فیلم ها (۱۰٫۵۹٪). رنگ سیاه با ۶۲٫۳۵٪ غالب ترین رنگ مشاهده شده بود، و پس از آن سفید (۲۲٫۳۵٪)، خاکستری (۸٫۲۴٪)، قرمز (۴٫۷۱٪) و سبز (۲٫۳۵٪). ترکیب پلیمری شامل پلی اتیلن (PE، ۴۳٫۳۳٪)، پلی پروپیلن (PP، ۳۰٫۰۰٪)، پلی استایرن (PS، ۱۶٫۶۷٪) و پلی اتیلن ترفتالات (PET، ۱۰٫۰۰٪) بود. توزیع این ویژگی ها در نمونه ها ناهمگن بود و نشان دهنده تاثیر عوامل محلی مانند هیدرودینامیک و منابع ورودی آلودگی است. این یافته ها حاکی از آلودگی قابل توجه و گسترده میکروپلاستیک در رسوبات تالاب گمیشان است که با غلبه فیبرهای سیاه رنگ و پلیمرهای پلی اتیلن و پلی پروپیلن همراه بوده و نشان دهنده نقش رسوبات به عنوان مخزن اصلی این آلاینده های نوظهور در اکوسیستم حساس تالاب می باشد. نتایج این مطالعه بر ضرورت پایش مداوم منابع ورودی پلاستیک و اجرای سیاست های مدیریتی موثر برای حفاظت از تالاب گمیشان تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

میکروپلاستیک ، رسوب ، تالاب گمیشان