مقایسه ژئوشیمیایی چشمه های نفتی شرق و غرب گسل قطر-کازرون، جنوب غرب ایران

بررسی ژئوشیمیایی سیستم های نفتی واقع در شرق و غرب گسل قطر-کازرون در تعیین ریسک اکتشاف در منطقه و برنامه ریزی جهت اکتشافات آتی و مدیریت مخازن موجود بسیار حائز اهمیت است. بررسی مسیرهای مهاجرت و نشت مخازن زیرسطحی اطلاعات بسیار مفیدی در این زمینه فراهم می آورند. هدف از این مطالعه، بررسی ژئوشیمیایی چشمه های نفتی واقع در ناحیه فارس ساحلی و جنوبی ترین بخش از فروافتادگی دزفول است. به منظور تبیین ارتباط ژنتیکی بین این چشمه های نفتی هشت نمونه مورد آنالیز کلی ترکیب نفت و بررسی های بیومارکری قرار گرفت. تفاوت های بیومارکری موجود، به روشنی سنگ های منشاء متفاوتی را برای چشمه های نفتی مذکور پیشنهاد می کند. چشمه های نفتی فارس ساحلی از یک سنگ منشاء کربناته دریایی احیایی (همراه با ورود مواد آلی تخریبی) با بلوغی معادل اواسط پنجره نفتی مشتق شده اند. پارامترهای بیومارکری وابسته به سن، این سنگ منشاء را قدیمی تر از کرتاسه و به احتمال زیاد، ژوراسیک زیرین (سازند نیریز) تخمین می زنند. این در حالی است که چشمه های نفتی فروافتادگی دزفول از یک سنگ منشاء شیلی- مارنی دریایی (سازند کژدمی) که در شرایط نیمه احیایی بستر حوضه رسوب کرده مشتق شده اند. درجه دگرسانی چشمه های نفتی ناحیه فارس ساحلی، خفیف و درجه دگرسانی چشمه های نفتی فروافتادگی دزفول، از متوسط تا شدید متغیر می باشند. پیدایش چشمه های نفتی فارس ساحلی عمدتا همراه با گنبدهای نمکی و در فروافتادگی دزفول، همراه با گسل ها است. چشمه های نفتی فارس ساحلی ترکیبی مشابه با نفت مخازن آسماری/جهرم/سروک کوه مند را نشان می دهند. در حالی است که چشمه های نفتی فروافتادگی دزفول با نفت مخازن آسماری- سروک فروافتادگی دزفول شباهت بیشتری دارند. ترکیب چشمه نفتی دالکی با ترکیب نفت مخازن گروه خامی واقع در جنوب فروافتادگی دزفول شباهت بیومارکری زیادی نشان می دهد. نتایج به دست آمده از این مطالعه حاکی از تاثیر مشهود فعالیت گسل قطر-کازرون بر نوع و گسترش مخازن و چشمه های نفتی در منطقه بوده و نقش این گسل را در تکامل دینامیکی سیستم های هیدروکربنی فعال موجود مشخص می سازد.

کلیدواژه ها:

فروافتادگی دزفول جنوبی ، فارس ساحلی ، چشمه نفتی ، ارتباط ژنتیکی ، بررسی بیومارکری