رابطه متقابل معماری و بافت شهری در شهر بندرعباس

بندرعباس به عنوان یکی از مهم ترین شهرهای ساحلی جنوب ایران، از تعامل پیچیده میان معماری و بافت شهری خود تاثیر می پذیرد. این رابطه متقابل، تحت تاثیر عوامل اقلیمی گرم و مرطوب، شرایط اقتصادی مبتنی بر فعالیت های بندری، تحولات اجتماعی و رشد شتابان شهرنشینی شکل گرفته است. معماری بومی بندرعباس با بهره گیری از عناصر سازگار با اقلیم مانند حیاط های مرکزی، ایوان ها، سایه اندازها، بادگیرها و بافت متراکم، نه تنها به ایجاد آسایش حرارتی کمک کرده، بلکه به عنوان عامل سازمان دهنده فضاهای شهری و هویت بخش به سیمای شهر عمل نموده است. از سوی دیگر توسعه های جدید شهری، ساخت وسازهای مدرن بدون توجه به اصول اقلیمی و رشد نامتوازن فضاهای شهری، موجب بروز چالش هایی همچون گسست هویتی، کاهش کیفیت زیست محیطی، تخریب بافت سنتی و ناپایداری کالبدی شده است. این پژوهش با بررسی تاریخی، تحلیلی و تطبیقی، به مطالعه تاثیرات دوسویه معماری و بافت شهری بندرعباس پرداخته و ضمن تحلیل مسئله، بر ضرورت پیوند دوباره میان الگوهای معماری بومی و برنامه ریزی نوین شهری تاکید دارد. نتایج نشان می دهد که با اتخاذ راهبردهایی همچون احیای بافت تاریخی، تدوین ضوابط متناسب با اقلیم، تقویت هویت بصری و ارتقای فضاهای عمومی، می توان تعامل سازنده و پایدار میان معماری و بافت شهری بندرعباس را احیا و تثبیت کرد شناخت و تحلیل عناصر پایداری در معماری بومی شهرستان بندرعباس در سه سطح بافت شهری، معماری تک بنا و جزئیات معماری، با توجه به اقلیم گرم و مرطوب منطقه است. معماری بومی این منطقه نمونه ای از انطباق هوشمندانه با محیط است که نیاکان ما با آگاهی از شرایط اقلیمی، آن را به یک مدل معماری پایدار تبدیل کرده اند. مطالعه کیفی با تحلیل میدانی بر روی حدود ۶۰ بنای با قدمت بیش از ۷۰ سال انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که رابطه متقابل بین معماری و بافت شهری، نقشی اساسی در پایداری منطقه ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

اقلیم ، تراکم و سلسله مراتب فضا ، معماری بومی ، بافت شهری ، اقلیم گرم و مرطوب ، هویت شهری