ارتقا سلامت برای سالمندان؛ اصول دسترسی پذیری و طراحی درمانی در مراکز آب درمانی

افزایش جمعیت سالمندان و گسترش نیازهای جسمی، روانی و اجتماعی این گروه، ضرورت بازنگری در طراحی فضاهای درمانی و توان بخشی را بیش از پیش آشکار ساخته است. مراکز آب درمانی به دلیل قابلیت های درمانی آب در کاهش دردهای عضلانی و مفصلی، بهبود حرکت، کاهش اضطراب و ارتقای کیفیت زندگی سالمندان، از ظرفیت بالایی در ارتقای سلامت این گروه برخوردارند. با این حال، بسیاری از این مراکز به دلیل ضعف در دسترسی پذیری، ایمنی فضاهای مرطوب، خوانایی مسیرها و بی توجهی به ابعاد روان شناختی محیط، پاسخ گوی کامل نیازهای سالمندان نیستند. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش اصول دسترسی پذیری و طراحی درمانی در ارتقای سلامت سالمندان در مراکز آب درمانی و استخراج راهکارهای معماری متناسب با نیازهای آنان است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی تحلیلی است. گردآوری داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد و استانداردهای مرتبط با طراحی دسترس پذیر، طراحی درمانی و فضاهای آب درمانی، و همچنین تحلیل نمونه های موردی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که طراحی موفق مراکز آب درمانی سالمندان، وابسته به تلفیق سه مولفه اصلی دسترسی پذیری، ایمنی و طراحی درمانی است. دسترسی بدون مانع، مسیرهای کوتاه و خوانا، کف سازی ضدلغزش، تجهیزات کمکی ورود به آب، نور طبیعی کنترل شده، تهویه مناسب، فضاهای استراحت، ارتباط با طبیعت و حفظ حریم خصوصی از مهم ترین شاخص های موثر در کیفیت این فضاها هستند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که به کارگیری هم زمان اصول دسترسی پذیری و طراحی درمانی می تواند موجب افزایش استقلال حرکتی، کاهش اضطراب، ارتقای احساس امنیت، بهبود تجربه درمانی و در نهایت ارتقای سلامت جسمی و روانی سالمندان شود. بنابراین، معماری مراکز آب درمانی باید به عنوان عاملی فعال در فرایند درمان و بهبود کیفیت زندگی سالمندان مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سالمندان ، ارتقای سلامت ، مراکز آب درمانی ، دسترسی پذیری محیطی ، ایمنی در فضاهای درمانی