از شهر هوشمند تکنومحور تا زیست بوم شهروندآگاه: مروری انتقادی بر پارادایم های نوظهور در شهرسازی عصر دیجیتال

امروزه واژه «شهر هوشمند» اغلب تصویری از حسگرها، داشبوردهای مدیریت داده و الگوریتم های پیچیده را در ذهن تداعی می کند. اما آیا صرف انباشت فناوری، شهری را «هوشمند» می کند؟ این مقاله با رویکردی انتقادی و میان رشته ای، تلاش می کند تا تعریف مسلط از شهر هوشمند را به چالش بکشد. در این پژوهش نشان داده می شود که بسیاری از پروژه های شهر هوشمند امروزی، در دام جبرگرایی فناورانه (Technological Determinism) گرفتار آمده اند و نیاز مبرم به گذار از «شهر هوشمند تکنومحور» به «زیست بوم شهروندآگاه» وجود دارد. کلان شهرهای ایران با در اختیار داشتن سرمایه های ارزشمند اجتماعی و الگوهای بومی همبستگی شهری، می توانند پیشگام این گذار پارادایمی باشند. مقاله در پایان چارچوب مفهومی «انسان بنیاد» برای سنجش درجه هوشمندی شهرها ارائه می دهد که جایگزینی برای شاخص های صرفا کمی و فناورانه محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، شهرسازی انتقادی ، زیست بوم شهروندآگاه ، جبرگرایی فناورانه ، حکمرانی شهری