ارزیابی فرسایش خاک در حوضه آبریز کلیبرچای با استفاده از معادله جهانی تجدیدنظرشده هدررفت خاک

فرسایش آبی یکی از جدی ترین انواع تخریب خاک است که پیامدهای مخربی بر محیط زیست و امنیت زیستی بشر دارد. این پدیده علاوه بر کاهش کیفیت و حاصلخیزی خاک در مبدا، با انتقال رسوبات به مناطق پایین دست، باعث بروز مشکلات عدیده ای در مخازن سدها و شبکه های آبیاری می گردد. خاک یکی از مهم ترین منابع طبیعی هر کشور می باشد، فرایند فرسایش سبب تنزل خاک شده و خسارات جبران ناپذیری را بر جای می گذارد. هدف پژوهش حاضر، برآورد میزان فرسایش خاک در حوضه آبریز کلیبرچای است. در این پژوهش برای برآورد میزان فرسایش خاک از مدل جهانی اصلاح شده هدررفت خاک (RUSLE) استفاده شده است. این مدل به دلیل سازگاری با شرایط مختلف محیطی رایج ترین مدل فرسایش خاک می باشد. مطالعات حاکی از آن است که این مدل تجربی برای تخمین تلفات سالانه خاک در مقیاس حوضه بسیار کارآمد است. برای بررسی میزان هدررفت خاک تلفیقی از فاکتورهای فرسایندگی باران، فرسایش پذیری خاک، طول و درجه شیب و پوشش گیاهی مورد بررسی قرار گرفت. حوضه آبریز کلیبرچای با مساحتی بالغ بر ۱۲۱۱ کیلومترمربع در دامنه های شمالی رشته کوه قره داغ (ارسباران) واقع شده است. نتایج پهنه بندی فرسایش خاک در حوضه کلیبرچای با مدل RUSLE نشان داد که در بخش های میانی حوضه که شهرها و روستا تمرکز بیشتری دارند و همچنین پایین دست حوضه میزان فرسایش خاک بیشتر از سایر مناطق می باشد.

کلیدواژه ها:

فرسایش خاک ، فرسایندگی باران ، معادله هدررفت خاک ، کلیبر چای