احیای مراتع با راهبرد پنهان سازی بذر: طراحی و ارزیابی یک پوشش چندکاره طبیعی بر بقاء و استقرار گونه بلوط ایرانی (Lindl Quercus brantii)

تخریب مراتع یکی از چالش های اصلی زیست محیطی در ایران است. روش های مرسوم بذرکاری مستقیم با تلفات بالا به دلیل خورده شدن بذر توسط حیوانات مواجه است. این پژوهش با هدف طراحی و ساخت یک پوشش محافظ طبیعی برای بذر با قابلیت استتار و کاهش جذابیت برای حیوانات و ارزیابی اثر آن بر بقا و استقرار اولیه گونه مهم مرتعی-جنگلی بلوط ایرانی (Quercus brantii) انجام شد. پوشش از ترکیبات پر کننده ها شامل خاک رس بنتونیت، کاه و کلش، خاک اره، شن، کربنات کلسیم و محافظ های طبیعی بذر شامل پودر فلفل و مواد مغذی از جمله کود دامی کمپوست شده، هیدروژل پلیمری بر پایه پلی آکریلات پتاسیم ساخته شد. آزمایش به صورت طرح کامل تصادفی با سه تکرار و دو تیمار اصلی (بذر پوشش دار و شاهد) در شرایط شبیه سازی شده مرتع انجام شد. شاخص های درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی و همچنین میزان آسیب دیدگی توسط جانوران (از طریق پایش محیطی) به مدت ۴۵ روز مورد بررسی قرار گرفت. داده ها نشان داد که تیمار پوشش دار، میزان خورده شدن بذرها را به طور معنی داری تا %۷۰ کاهش و درصد نهایی جوانه زنی را در بلوط ۴۰% افزایش داد. همچنین پوشش، زمان شروع جوانه زنی را به تاخیر انداخت که با الگوی بارندگی طبیعی همخوانی بیشتری داشت. نتایج موید این فرضیه است که پوشش دهی بذر با ترکیبات طبیعی استتارکننده و دافع، راهکاری عملی و کم هزینه برای افزایش موفقیت عملیات احیای مراتع از طریق بذرکاری مستقیم است. این فناوری می تواند به ویژه در پروژه های بزرگ مقیاس و مناطق صعب العبور سودمند باشد.

کلیدواژه ها:

احیای مراتع ، بلوط ایرانی ، پوشش بذر ، هیدروژل