نقش فناوری های نوین گردشگری در بازآفرینی اقتصاد هوشمند اکوپارک های شهری مطالعه موردی: منطقه فرهنگی و گردشگری عباس آباد تهران

تولید فضا در منطقه فرهنگی و گردشگری عباس آباد تهران را نمی توان نتیجه ای صرفا کالبدی یا محصول مستقیم تصمیمات فنی برنامه ریزی شهری دانست؛ بلکه این فضا برآیند برهم کنش پیچیده ای از نیروهای سیاسی، نهادی و فضایی است که در طول زمان، از طریق سازوکارهای قدرت و حکمرانی شهری تثبیت شده اند. شواهد تاریخی و تحلیلی نشان می دهد که این اراضی از بدو شکل گیری، تحت سیطره نهادهای دولتی و منطق مداخلات حاکمیتی قرار داشته و نقش کنشگری اجتماعی و مشارکت مردمی در آن بسیار محدود بوده است. بدین ترتیب، فضا در عباس آباد نه از دل نیازهای زیسته شهروندان، بلکه در چارچوب تصمیمات بالا به پایین و قوانین خاص شکل گرفته است. در این چارچوب، نسبت میان معماری، سیاست و فضا به وضوح قابل مشاهده است؛ به گونه ای که مداخلات کالبدی همواره بازتابی از اراده سیاسی و منطق های مسلط قدرت بوده اند. قوانین ویژه، مکاتبات نهادی و تصمیمات اجرایی، فضا را به عرصه ای برای تثبیت نظم سیاسی تبدیل کرده و امکان تکوین تدریجی کنشگری اجتماعی را به حاشیه رانده اند. در نتیجه، عباس آباد بیش از آنکه محصول فرآیندهای طبیعی رشد شهری باشد، نمونه ای از «فضای برنامه ریزی شده سیاسی» است که در آن، تولید فضا به مثابه ابزار اعمال قدرت عمل کرده است.با این حال، تداوم این منطق صرفا سیاسی-کالبدی، در دوره های بعدی با چالش مواجه شده و زمینه برای بازتعریف کارکردهای فضایی فراهم آمده است. تبدیل بخشی از اراضی عباس آباد به فضاهای سبز و عمومی، هرچند در ابتدا در چارچوب تصمیمات نهادی صورت گرفت، اما به تدریج امکان شکل گیری تجربه های جدید فضایی و بازخوانی اجتماعی فضا را فراهم کرد. این تحول، فضا را از یک دارایی صرفا اداری به بستری بالقوه برای تعامل، حضور و معنا تبدیل نمود. از این منظر، تولید فضا در منطقه فرهنگی و گردشگری عباس آباد تهران را می توان فرآیندی دانست که در آن، لایه سیاسی- نهادی نقش بنیادین داشته، اما به مرور با لایه های اجتماعی و معنایی درهم تنیده است. این درهم تنیدگی، امکان گذار از فضای بسته و کنترل شده به فضایی بازتر و چندلایه را فراهم کرده و زمینه را برای تحلیل های جدید در حوزه بازآفرینی شهری و نقش کنشگران متکثر در تولید فضا مهیا ساخته است.

کلیدواژه ها:

اکوپارک های شهری ، بازآفرینی پایدار شهری ، اقتصاد هوشمند گردشگری ، منطقه فرهنگی و گردشگری عباس آباد