خوانایی فضا و رفتار کاربران در فضاهای عمومی، از ادراک محیطی تا کنش فضایی

خوانایی فضایی یکی از مولفه های بنیادین کیفیت محیطی در فضاهای عمومی است که بر نحوه ادراک، جهت یابی و شکل گیری رفتار کاربران تاثیر مستقیم دارد. اگرچه مفهوم خوانایی از منظر ادراک محیطی مورد توجه نظریه پردازانی چون Kevin Lynch قرار گرفته است، اما ارتباط نظام مند آن با کنش های رفتاری کاربران در فضاهای عمومی کمتر به صورت تحلیلی بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین رابطه میان خوانایی فضایی و الگوهای رفتاری کاربران در فضاهای عمومی شهری، با رویکردی تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر مطالعات اسنادی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد فضاهای خوانا از طریق تقویت وضوح کالبدی، نشانه های محیطی و سلسله مراتب فضایی، موجب افزایش احساس امنیت، مکث، تعامل اجتماعی و حضور داوطلبانه می شوند؛ در مقابل، فضاهای ناخوانا زمینه ساز رفتارهای عبوری، اجتنابی و کاهش تعامل هستند. بر این اساس، خوانایی فضایی نه تنها ابزار جهت یابی، بلکه زیرساخت شکل گیری کنش اجتماعی فعال در فضاهای عمومی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

خوانایی فضا ، ادراک محیطی ، رفتار کاربران ، کنش فضایی ، فضای عمومی