نقش طراحی محیط در شکل گیری رفتارهای حرکتی کاربران در فضاهای عمومی

هدف این پژوهش، تبیین نقش مولفه های کالبدی-فضایی در هدایت رفتارهای حرکتی، مکث و تعاملات اجتماعی کاربران در فضاهای عمومی است. با وجود اهمیت این الگوها در ارتقای کیفیت فضایی، چگونگی تعامل ویژگی های محیطی با رفتارهای کاربران در بسیاری از پژوهش ها مغفول مانده است. این مطالعه با بهره گیری از رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش تحلیل مفهومی، با استناد به مبانی نظری روان شناسی محیطی و اصول طراحی شهری، به شناسایی و صورت بندی مولفه های اثرگذار می پردازد. یافته ها نشان می دهد که کیفیت های فضایی شامل خوانایی مسیر، سلسله مراتب فضایی، مقیاس انسانی و کیفیت عرصه های مکث، به عنوان متغیرهای کلیدی، در هم کنشی پویا بر الگوهای حرکتی تاثیر می گذارند. بر این اساس، انسجام در این مولفه ها ضمن کاهش ابهام فضایی و افزایش حس امنیت، فضاهای صرفا عبوری را به عرصه های ماندگاری و تعامل اجتماعی تبدیل می کند. دستاورد اصلی این پژوهش، ارائه یک چارچوب تحلیلی نظام مند جهت ارزیابی و تصمیم سازی در فرایند طراحی است که می تواند هم راستایی میان کالبد فضا و رفتارهای کاربر را بهبود بخشد. این چارچوب می تواند به عنوان ابزاری کاربردی در ارتقای کیفی فضاهای عمومی مورد استفاده طراحان و مدیران شهری قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

طراحی محیط ، رفتار حرکتی ، فضای عمومی ، خوانایی فضایی ، مقیاس انسانی ، سلسله مراتب فضایی