تاثیر طراحی محیط تعاملی مبتنی بر رویکرد بایوفیلیک بر خلاقیت کودکان در فضاهای آموزشی

زمینه و هدف پژوهش: کیفیت محیط های آموزشی کودکان به عنوان یکی از عوامل موثر بر رشد شناختی، اجتماعی و خلاقانه آنان، همواره مورد توجه پژوهشگران حوزه معماری آموزشی بوده است. در این میان، طراحی محیط های تعاملی با تاکید بر تجربه محوری، مشارکت و تحریک حواس، می تواند بستر مناسبی برای پرورش خلاقیت کودکان فراهم آورد. با وجود اهمیت این موضوع، تبیین ارتباط میان مولفه های طراحی محیط تعاملی و خلاقیت کودکان در قالب چارچوبی منسجم و مبتنی بر شواهد تجربی، نیازمند بررسی های علمی دقیق تری است. هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل تاثیر مولفه های طراحی محیط تعاملی بر ارتقای خلاقیت کودکان در فضاهای آموزشی مهدکودک است. روش پژوهش: این پژوهش از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی و از نظر روش اجرا، پیمایشی با رویکرد ترکیبی (کیفی–کمی) است. در بخش کیفی، با استفاده از مرور مبانی نظری و نظرخواهی از اساتید دانشگاهی، شاخص های موثر استخراج شد. در بخش کمی، داده ها از طریق پرسشنامه گردآوری و با بهره گیری از آمار توصیفی و استنباطی تحلیل گردید. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که مولفه های طراحی محیط تعاملی در سه بعد کالبدی، کارکردی و معنایی، تاثیر معناداری بر خلاقیت کودکان دارند. در این میان، شاخص هایی نظیر کیفیت فضا، انعطاف پذیری، محیط بازی، مشارکت پذیری و سرزندگی، بیشترین تاثیر را در ارتقای خلاقیت کودکان نشان داده اند. نتایج بیانگر وجود رابطه مثبت و معنادار میان سطح تعامل پذیری فضا و میزان خلاقیت کودکان است. بحث و نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که توجه به اصول طراحی محیط های تعاملی در معماری مهدکودک ها می تواند به عنوان راهبردی موثر در ارتقای خلاقیت کودکان مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس، بازنگری در معیارهای طراحی فضاهای آموزشی کودک محور با تاکید بر تعامل، انعطاف پذیری و کیفیت فضایی ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

طراحی محیط تعاملی ، طراحی بایوفیلیک ، خلاقیت کودکان ، معماری آموزشی ، فضای آموزشی کودک محور