سنجش و تحلیل وضعیت شاخص های شهر فراگیر در کلانشهر تهران مطالعه موردی: منطقه ۵ شهرداری تهران

شهر فراگیر به عنوان یک الگوی توسعه شهری، به دنبال ایجاد فضایی است که در آن تمامی اقشار جامعه، بدون توجه به ویژگی های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، به خدمات و امکانات شهری دسترسی داشته باشند. مقاله حاضر بر مبنای روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و میدانی (پرسشنامه) وضعیت منطقه ۵ کلانشهر تهران را از نظر شاخص های شهر فراگیر مورد سنجش و تحلیل قرار داده است. نتایج تحلیل بعد اقتصادی نشان می دهد که وضعیت شاخص های اقتصادی مرتبط با شهر فراگیر از منظر شهروندان در سطحی پایین تر از حد متوسط (۳) قرار دارد و نتایج آنالیز واریانس یک طرفه (ANOVA) نشان می دهد که بین محله های منطقه ۵ از این منظر اختلاف معناداری وجود دارد. همچنین یافته های حاصل از روش تصمیم گیری چند معیاره ماباک (MABAC) حاکی از این است که اغلب فضاهای منطقه ۵ کلان شهر از نظر این شاخص در خوشه متوسط و پایین قرار دارند. در بعد اجتماعی نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان می دهد که میانگین تمام زیرمعیارهای اجتماعی در منطقه ۵ کمی بالاتر از حد متوسط (۳) قرار دارد و این نشان دهنده وضعیت نسبتا مطلوب شاخص های اجتماعی محله هاست اما نتایج آنالیز واریانس یک طرفه (ANOVA) نشان می دهد شرایط محلات از حیث یکسان نیست و بین آنها تفاوت معناداری به لحاظ آماری وجود دارد. همچنین نتایج روش ماباک نشان می دهد فضای غالب این منطقه در خوشه های متوسط به بالا قرار گرفته اند. نتایج آزمون تی تک نمونه ای در بعد فضایی نشان می دهد سطح معناداری کمتر از مقدار ۰.۰۵ است و میانگین امتیازات در تمامی شاخص ها کمتر از ۳ است. نتایج آزمون تحلیل واریانس مقدار معناداری را کمتر از سطح خطای ۰.۰۵ نشان می دهد؛ به بیان دیگر، محله های منطقه ۵ از نظر میزان برخورداری از شاخص های فضایی شهر فراگیر در شرایط یکسان و مشابه قرار ندارند و تفاوت های قابل توجهی میان آن ها مشاهده می شود. به طوریکه اغلب در خوشه های برخورداری پایین و بسیار پایین قرار دارند.

کلیدواژه ها:

شهر فراگیر ، عدالت فضایی ، توسعه شهری ، منطقه ۵ شهرداری کلانشهر تهران