بررسی رابطه وضعیت اقتصادی-اجتماعی و نیازهای بنیادین روانشناختی با پذیرش خویشتن در افراد ساکن بافت های فرسوده شهر تهران

این پژوهش با هدف بررسی رابطه وضعیت اقتصادی-اجتماعی و ارضای نیازهای بنیادین روان شناختی با پذیرش خویشتن در ساکنان بافت های فرسوده شهری تهران انجام شد. روش پژوهش توصیفی-همبستگی و مقطعی بود. جامعه آماری شامل ساکنان بالای ۱۸ سال بافت های فرسوده تهران بود و نمونه ۱۲۰ نفر با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب گردید. ابزارهای پژوهش شامل شاخص پایگاه اجتماعی-اقتصادی دانکن، مقیاس نیازهای بنیادین روان شناختی ۲۱ سوالی و خرده مقیاس پذیرش خود از مقیاس بهزیستی روان شناختی ریف بودند. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه گام به گام تحلیل شدند. نتایج نشان داد که ارضای نیازهای بنیادین روان شناختی رابطه مثبت و قوی با پذیرش خویشتن دارد (r = ۰.۶۰۹، p < ۰.۰۰۱) و به تنهایی حدود ۳۷ درصد واریانس آن را تبیین می کند (β = ۰.۶۰۹، p < ۰.۰۰۱). وضعیت اقتصادی-اجتماعی نیز رابطه مثبت و معناداری با پذیرش خویشتن داشت (r = ۰.۳۳۴، p < ۰.۰۰۱)، اما پس از کنترل اثر نیازهای بنیادین، سهم اضافی معناداری نشان نداد. یافته ها حاکی از آن است که در شرایط محرومیت ساختاری بافت های فرسوده، ارضای نیازهای بنیادین (خودمختاری، شایستگی و ارتباط) نقش پیش بینی کننده قوی تری نسبت به عوامل اقتصادی-اجتماعی در حفظ پذیرش خویشتن ایفا می کند. این نتایج بر لزوم مداخلات روان شناختی مبتنی بر نظریه خودتعیین گری در این جمعیت تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

پذیرش خویشتن ، نیازهای بنیادین روان شناختی ، وضعیت اقتصادی-اجتماعی ، بافت فرسوده شهری ، تهران